خلاصه در یک نگاه: بخش بندی مشتریان یعنی بهجای یک پیامک برای همه، فهرست را بر اساس آخرین خرید، تعداد خرید و مبلغ (RFM ساده) چند گروه کنید و برای هر گروه پیام جدا بنویسید. خریدار یلدای پارسال، مشتری که شش ماه نخریده و مشتری تازه آذر، سه حرف متفاوت لازم دارند. با یک فایل اکسل هم شروع میشود؛ CRM کار را خودکار میکند.
آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵
پریسا یه دمنوشفروشی کوچیک توی همدان داره و فهرستش حدود چهار هزار شمارهست. پارسال شب یلدا یه پیامک برای همه فرستاد: «۱۵٪ تخفیف یلدایی». فرداش چند نفر لغو اشتراک زدن، یکی جواب داد «من که همین دیروز خریدم!» و مشتریهای قدیمی که سالها نیومده بودن، اصلاً متوجه نشدن پیامک از کجاست.
پریسا یه مثال فرضیه و این شب یلدا هم خیلی آشناست. مشکل پریسا کم بودن مشتری نبود. مشکل این بود که با چهار هزار آدم متفاوت، یهجور حرف زد. این مطلب میگه چطور همون فهرست رو چند تکه کنید و برای هر تکه پیام خودش رو بفرستید.
بخش بندی مشتریان چرا پول و اعتبار را نجات میدهد؟
بخش بندی مشتریان یعنی فهرست رو بر اساس رفتار خرید چند گروه کنید تا پیام هر گروه به کارش بیاد. پیامک پول داره: طبق تعرفه ملیپیامک، بسته به اپراتور و نوع سیمکارت حدود ۱۶ تا ۲۰ تومان برای هر صفحه، که در آبان ۱۴۰۵ هم حدود ۴۰٪ گرونتر شد.
هزینه دوم مهمتره: لغو. طبق قانون رضایت دریافت پیامک، مشترک میتونه با «۱۱» یا از *800# پیامک تبلیغاتی رو قطع کنه. هر پیامک بیربط، یه مشتری رو به لغو نزدیکتر میکنه؛ و مشتری لغوشده دیگه پیامک یلدا و نوروز شما رو هم نمیبینه. پیامک هدفمند یعنی کمتر بفرستید، ولی درستتر.
RFM ساده با یک مثال فرضی
RFM ساده سه سؤاله: آخرین بار کی خرید (Recency)، چند بار خرید (Frequency) و چقدر خرج کرد (Monetary). لازم نیست امتیازدهی پیچیده کنید. برای هر سؤال دو یا سه پله بذارید و هر مشتری رو در یه خونه بنشانید. پریسا با همین سه ستون اکسل، فهرستش رو پنج گروه کرد.
| سگمنت مشتری (مثال فرضی) | قاعده | پیام مناسب |
|---|---|---|
| وفادار | ۳ خرید یا بیشتر در سال، آخرین خرید زیر ۳ ماه | پیشخرید زودهنگام و دسترسی اول، بدون تخفیف سنگین |
| خریدار یلدای پارسال | فقط در آذر پارسال خرید کرده | یادآوری همان سبد پارسال با تاریخ آخر ارسال |
| تازهوارد | اولین خرید در یک ماه اخیر | خوشامد و راهنمای انتخاب، نه پیشنهاد تخفیف دوباره |
| خواب | بیش از ۶ ماه خرید نکرده | یک پیام کوتاه «دلمان تنگ شد» با یک پیشنهاد مشخص |
| عمده و سازمانی | سفارش بالای یک سقف یا با فاکتور شرکت | تماس یا پیام شخصی برای هدیه سازمانی |
عددها و سقفها مثاله و هر فروشگاه باید از داده خودش دربیاورد. نکته اصلی اینه: اون مشتری که «همین دیروز خریدم» گفت، در گروه وفادار یا تازهوارد بود و اصلاً نباید پیام تخفیف عمومی میگرفت.
بخشهای مناسبتی: خریدار هدیه و خریدار عمده
غیر از RFM، دو گروه فصلی هم ارزش جدا کردن دارن. خریدار هدیه کسیه که بسته کادویی خریده یا آدرس تحویل با آدرس خودش فرق داشته. خریدار عمده کسیه که چند بسته یکجا یا با فاکتور شرکت خریده. این دو گروه در یلدا و نوروز رفتار متفاوتی دارن.
پریسا فهمید حدود یکسوم خریدهای آذر پارسالش کادویی بوده. برای این گروه، پیام اسفند درباره «بسته هدیه نوروز با کارت تبریک» هست، نه دمنوش برای خودشون. برای خریدار عمده هم پیامک کافی نیست؛ یه تماس یا پیام شخصی اوایل آذر میخواد، چون سفارش سازمانی زود بسته میشه.
پیام متفاوت برای هر بخش
خب حالا متنها رو چطور بنویسیم؟ قانون سادهست: هر پیام یه دلیل خرید و یه کار مشخص داشته باشه. برای وفادار «دسترسی زودتر»، برای خریدار یلدای پارسال «سبد پارسال آمادهست»، برای خواب «یه پیشنهاد روشن تا تاریخ مشخص». تخفیف بزرگ رو فقط جایی بدید که واقعاً لازمه.
متن پیامک هدفمند پریسا برای خریدار پارسال اینطور شد: «سلام، بسته یلدای پارسالتون دوباره آمادهست. سفارش تا ۲۵ آذر، ارسال قبل از شب یلدا. لینک.» کوتاه، شخصی و با تاریخ. جزئیات نوشتن متن یلدایی رو در مطلب پیامک یلدا برای مشتری توضیح دادیم.
داده لازم و جمعآوری درست
برای RFM ساده سه ستون لازم دارید: شماره مشتری، تاریخ هر خرید و مبلغ هر خرید. اگه سایت دارید، اینا در سفارشها هست. اگه فروش حضوریه، کارتخوان و فاکتور دستی کافی نیست؛ باید شماره رو موقع خرید بگیرید و ثبت کنید، همراه رضایت برای پیامک.
رضایت رو جدی بگیرید. شمارهای که مشتری فقط برای ارسال سفارش داده، بهمعنای اجازه پیامک تبلیغاتی نیست. یه تیک ساده «خبرهای تخفیف رو پیامک کنید» در فرم خرید یا پای صندوق کافیه. پریسا از این به بعد پای صندوق هم شماره و رضایت رو در CRM فروشگاه ثبت میکنه؛ نسخه سادهش رو در نرم افزار باشگاه مشتریان آوردیم.
سنجش: نرخ خرید هر بخش
بخشبندی بدون سنجش نصفهست. بعد از هر کمپین، برای هر گروه دو عدد رو ببینید: چند درصد بعد از پیام خرید کردن و چند نفر لغو کردن. اگه گروهی خرید نکرد و لغو داد، پیامش رو عوض کنید یا کمتر بفرستید. اینطوری کمپین بعدی بر اساس داده خودتون چیده میشه، نه حدس.
برای اینکه بدونید خرید از کدوم پیام اومده، به هر گروه کد تخفیف یا لینک جدا بدید. پریسا برای یلدای امسال پنج کد ساخته، یکی برای هر گروه. شب بعد از کمپین، یه جدول ساده میگه کدوم گروه جواب داد و کدوم نه. همین جدول، برنامه پیامک نوروز رو میسازه.
هزینه CRM و پنل بخشبندی
برای شروع، یه فایل اکسل و یه سامانه پیامک کافیه. وقتی فهرست بزرگ شد و نمیخواید هر هفته دستی دستهبندی کنید، پنل یا CRM کار رو خودکار میکنه: گروهها رو خودش بهروز میکنه، به سامانه پیامک وصله و گزارش هر گروه رو میده. هزینه نرمافزارهای آماده رو در هزینه نرمافزار CRM مقایسه کردیم.
| مسیر | مناسب برای | هزینه و زمان |
|---|---|---|
| اکسل + سامانه پیامک | تا چند هزار مشتری، کمپین فصلی | فقط هزینه پیامک |
| CRM آماده ابری | تیم کوچک، فرآیند استاندارد | اشتراک ماهانه |
| پنل اختصاصی متصل به سایت | داده سایت و صندوق، قواعد خاص | از حدود ۱۵۰ میلیون تومان، از حدود ۲ ماه |
پنل اختصاصی طبق صفحه قیمتها در سطح سامانه اختصاصیه؛ امکانات و مراحلش رو در طراحی CRM اختصاصی گفتیم و اتصال پیامک جدا برآورد میشود. عدد نهایی بعد از جلسه رایگان، کتبی و روی همون محدوده کار نوشته میشه. نمونه پنلها رو در داشبورد و پنل مدیریتی ببینید یا خروجی خریدهاتون رو از فرم تماس بفرستید.
چکلیست بخشبندی قبل از یلدا و نوروز
پریسا این فهرست رو روی مانیتور صندوق چسبانده. برای فروشگاهیه که میخواد پیامک یلدا رو این بار گروهبهگروه بفرسته و از همون داده برای نوروز هم استفاده کنه. اگه هنوز CRM ندارید، همه مراحل با اکسل هم شدنیه.
- [ ] تا ۲۵ آبان: خروجی خریدهای یه سال اخیر رو با شماره، تاریخ و مبلغ بگیرید
- [ ] تا ۲۸ آبان: شمارههای بدون رضایت تبلیغاتی رو جدا کنید
- [ ] تا ۱ آذر: سه پله برای آخرین خرید، تعداد و مبلغ تعیین کنید
- [ ] تا ۳ آذر: پنج گروه بسازید و تعداد هر کدوم رو بشمارید
- [ ] تا ۵ آذر: برای خریدار عمده تماس یا پیام شخصی بذارید
- [ ] تا ۸ آذر: برای هر گروه یه متن و یه کد جدا بنویسید
- [ ] تا ۱۵ آذر: پیام گروه وفادار و خریدار یلدای پارسال بره
- [ ] بعد از یلدا: نرخ خرید و لغو هر گروه رو ثبت کنید
- [ ] تا ۱۵ بهمن: گروهها رو برای کمپین نوروز بهروز کنید
مطالب مرتبط
- طراحی CRM اختصاصی ۱۴۰۵
- هزینه نرمافزار CRM در ۱۴۰۵
- نرم افزار باشگاه مشتریان ۱۴۰۵
- هزینه طراحی فروشگاه اینترنتی ۱۴۰۵
اگه شما هم جای پریسا هستید
اگه شما هم فهرستی چند هزارنفره دارید و هر مناسبت یه پیامک برای همه میفرستید، این بار فرق بذارید. خروجی خریدهای یه سال اخیر رو بفرستید تا بخشبندی اولیه رو با داده خودتون بسازیم و بگیم کدوم گروه کدوم پیام رو بگیره.
برای مشاوره رایگان با ۰۹۹۱۵۶۱۵۹۴۶ تماس بگیرید یا از فرم تماس خروجی خریدها رو بفرستید. داشبورد و پنل مدیریتی و محدوده قیمتها رو هم ببینید.
سؤالهای متداول
بدون CRM هم میشود؟
بله. برای چند هزار مشتری، یه فایل اکسل با سه ستون شماره، تاریخ و مبلغ خرید کافیه. با فیلتر و مرتبسازی، گروهها رو جدا کنید و هر گروه رو جداگانه در سامانه پیامک بارگذاری کنید. CRM وقتی لازم میشه که این کار رو هر هفته تکرار میکنید یا داده از چند جا میاد.
چند بخش کافی است؟
برای شروع، چهار یا پنج گروه بسه: وفادار، تازهوارد، خواب، خریدار مناسبت پارسال و عمده. گروههای زیاد یعنی متنهای زیاد و گروههای کوچکی که سنجششون سخته. بعد از دو سه کمپین، اگه دیدید گروهی رفتار متفاوت داره، اون رو دو تکه کنید. ساده شروع کنید.
دادهها را از کجا بیاورم؟
از سفارشهای سایت، فاکتورهای فروش و نرمافزار حسابداری یا صندوق. اگه فروش حضوری دارید و شماره نمیگیرید، از همین امروز پای صندوق شماره و رضایت پیامک رو بپرسید. داده پیج اینستاگرام معمولاً شماره نداره؛ برای اون، یه فرم کوتاه عضویت با رضایت بذارید تا فهرست خودتون رو بسازید.
هر گروه چند بار پیامک بگیرد؟
قانون ثابتی نیست، ولی برای فصل یلدا تا نوروز، دو یا سه پیام برای هر گروه معمولاً کافیه. گروه وفادار تحمل بیشتری داره و گروه خواب کمتر. نرخ لغو رو بعد از هر ارسال ببینید؛ اگه بالا رفت، فاصله رو بیشتر کنید. یه پیام درست بهتر از سه پیام تکراریه.
بخشبندی برای کسبوکار خدماتی هم کار میکند؟
بله، با کمی تغییر. برای کلینیک، سالن یا آموزشگاه، بهجای مبلغ سبد، «نوع خدمت» و «فاصله از آخرین نوبت» مهمتره. مثلاً مشتری که سه ماه پیش خدمتی گرفته که هر سه ماه تکرار میشه، بهترین گروه برای یادآوریه. منطق RFM همونه، فقط ستونها فرق داره.
نتیجه بخشبندی را چطور با قبل مقایسه کنم؟
اگه پارسال پیام یکسان فرستادید، نرخ خرید کل اون کمپین رو مبنا بگیرید. امسال نرخ خرید و لغو هر گروه رو جدا حساب کنید و جمعش رو با پارسال مقایسه کنید. فصل، قیمت و شرایط بازار هم فرق کرده، پس عدد رو با احتیاط بخونید؛ ولی تفاوت بین گروهها خودش درس بزرگیه.



