خلاصه در یک نگاه: تست کاربردپذیری سایت یعنی قبل از اوج فروش، چند نفر واقعی را بنشانید تا از موبایل یک خرید کامل انجام دهند و ایرادها را با صدای بلند بگویند. پنج مشتری و یک سناریوی مشخص، بیشتر گیرهای جدی را نشان میدهد. این کار ارزانترین بیمه فروش یلدا و اسفند است و اصلاحات هدفمندش معمولاً از بازطراحی کامل سریعتر میرسد. بهتر است چند هفته قبل از اوج شروع شود.
آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵
نیما یه فروشگاه لوازم خانگی تو کرج داره. جمعه بعدازظهر پسرعمهش اومده بود خونه و نیما ازش خواست روی سایت یه مخلوطکن بخره. کالا رو پیدا کرد، انداخت تو سبد، و درست سر پرداخت گیر کرد. دکمه «پرداخت» زیر فرم آدرس بود و باید اسکرول میکرد؛ دو بار برگشت عقب، یکبار صفحه سفید شد و بعد از چند دقیقه گفت: «حالا از جای دیگه میخرم.»
نیما این صحنه رو بهعنوان یه مثال فرضی تعریف میکنه، ولی اگه شما هم بازدید دارید و خرید کم، شاید همین گیرها رو ندیده باشید؛ چون خودتون مسیر رو بلدید. تست سایت با کاربر یعنی کسی که سایت شما رو بلد نیست، جلوی چشمتون خرید کنه و شما فقط یادداشت بردارید.
تست کاربردپذیری سایت چیست و قبل از فصل چه میکند؟
تست کاربردپذیری سایت یعنی چند نفر را، بدون راهنمایی شما، بگذارید از موبایل یک خرید کامل انجام دهند: پیدا کردن کالا، انتخاب، پرداخت و دیدن رسید. شما ساکت مینشینید و جایی که مکث میکنند، برمیگردند یا انصراف میدهند را مینویسید. هدف نمره دادن به سایت نیست؛ پیدا کردن گیرهایی است که خودتان دیگر نمیبینید.
قبل از یلدا و اسفند این کار ارزش بیشتری دارد، چون همان گیر کوچک در روز شلوغ، چند سفارش را پشت سر هم خراب میکند. اگر سرعت هم مشکوک است، اول علت کندی سایت را جدا چک کنید تا تست کاربر روی ایراد ظاهریِ ناشی از کندی گیر نکند.
سناریوی تست: یافتن، انتخاب، پرداخت
یک سناریو مشخص بهتر از ده سؤال کلی است. برای نیما سناریو این بود: «یه مخلوطکن حدودی برای عیدی بخر و آنلاین پرداخت کن.» همین سه قدم، یعنی یافتن، انتخاب و پرداخت، بیشتر مشکل خرید در موبایل را وسط میگذارد. سناریو را روی کاغذ بنویسید و به شرکتکننده بدهید؛ وسط کار راهنمایی نکنید.
اگر فروشگاهتان دستهبندی شلوغ دارد، یک سناریوی دوم هم بگذارید: پیدا کردن کالایی که در جستوجو مبهم است، یا استفاده از کد تخفیف. تجربه کاربری فروشگاه درست وقتی مشخص میشود که فرد در مسیر واقعی خرید، نه در تور معرفی سایت، جلو برود. چیزهایی مثل دکمه پنهان، فرم طولانی و خطای نامفهوم، معمولاً همینجا دیده میشوند.
چه کسانی را برای تست انتخاب کنیم؟
پنج نفر کافی است، به شرطی که به سایت شما عادت نداشته باشند. همکار و طراح سایت گزینه خوبی نیستند؛ چون مسیر را از قبل میشناسند. بهتر است از مشتری واقعی، فامیل دور، یا همسایهای که گاهی از شما میخرد دعوت کنید. تنوع سن و آشنایی با گوشی را رعایت کنید؛ همه را از یک گروه سنی نگذارید.
جلسه لازم نیست رسمی باشد. یه اتاق آرام، گوشی خود فرد، و اتصال اینترنت واقعی کافی است. اگر مشتریهایتان بیشتر با اینترنت موبایل میآیند، همان را تست کنید، نه وایفای دفتر را. رضایت برای ضبط صدا یا فیلم صفحه را بگویید و اگر کسی نخواست، فقط یادداشت بردارید.
چه چیزی را در جلسه ثبت کنیم؟
چیزی که مینویسید باید قابل اقدام باشد، نه حس کلی. برای هر نفر اینها را ثبت کنید: کجا مکث کرد، کجا برگشت، چه جملهای گفت، و آیا خرید را تمام کرد یا نه. اگر صفحه سفید شد یا دکمه جواب نداد، همان لحظه آدرس صفحه و نوع گوشی را هم بنویسید.
فیلم صفحه کمک میکند بعداً با طراح یا برنامهنویس مرور کنید، ولی لازم نیست از جلسه اول ابزار گران بخرید. یک کاغذ یا یک فایل مشترک کافی است. اگر چند ایراد در چرا سایت تماس نمیگیرد هم تکرار شده، همانها را در اولویت بالا بگذارید؛ یعنی مشکل از کمبود بازدید نیست، از مسیر خرید است.
اولویتبندی اصلاحات قبل از اوج
همه ایرادها در یک هفته درست نمیشوند. قبل از فصل، اول آنهایی را بردارید که خرید را قطع میکنند: دکمه پرداخت دیده نمیشود، فرم خطا میدهد، صفحه در موبایل میشکند، یا ورود به درگاه قطع میشود. بعد سراغ سختیهای آزاردهنده بروید، مثل فیلتر گیجکننده یا عکس کوچک.
جدول زیر به نیما کمک کرد خرج و وقت را درست تقسیم کند، نه اینکه همه چیز را همزمان عوض کند.
| نوع ایراد | مثال | قبل از اوج چه کار کنیم؟ |
|---|---|---|
| مسدودکننده خرید | دکمه پرداخت زیر صفحه، خطای درگاه | همان هفته رفع شود |
| کندکننده خرید | فرم بلند، جستوجوی ضعیف | اگر وقت هست اصلاح شود |
| آزاردهنده | رنگ کمرنگ، متن طولانی | به بعد از اوج موکول شود |
| سلیقهای | «کاش رنگ دیگری داشت» | معمولاً اولویت نیست |
اگر ایراد به سرعت و شاخصهای فنی برمیگردد، چکلیست سئو فنی و Core Web Vitals را هم کنار این فهرست بگذارید.
نمونه یافتههای رایج در فروشگاهها
در تستهای مشابه، چند الگوی تکراری دیده میشود و هیچکدام آمار جادویی نیستند؛ فقط پرتکرارند. دکمه اصلی زیر تاشدگی صفحه است. هزینه ارسال خیلی دیر دیده میشود. انتخاب سایز یا مدل روی موبایل سخت است. پیام خطا فقط میگوید «خطا» و نمیگوید کدام فیلد. کد تخفیف جای نامعلومی دارد و وقتی کار نمیکند، خرید رها میشود.
UX فروشگاه یعنی همین جزئیات، نه فقط ظاهر زیبا. گاهی یک تغییر کوچک مثل بزرگتر کردن دکمه یا آوردن هزینه ارسال به سبد، مسیر را باز میکند. اگر دیدید مشکل از ریشه در معماری سایت است، آن وقت سراغ هزینه بازطراحی سایت بروید؛ ولی برای فصل پیش رو، اول همان مسدودکنندهها را بردارید.
هزینه تست و اصلاح قبل از فصل
خود تست کاربر، اگر با پنج نفر خودتان انجامش بدهید، بیشتر خرج وقت است تا پول. اگر بخواهید ما در پونوکد جلسهها را طراحی کنیم، یافتهها را اولویتبندی کنیم و اصلاحات رابط را انجام دهیم، این کار جدا برآورد میشود. طبق صفحه قیمتها فروشگاه کامل از حدود ۷۵ میلیون تومان شروع میشود و ۶ تا ۱۰ هفته زمان میبرد؛ پس برای اسفند، شروع منطقی حوالی اواخر آذر است.
| کار | مناسب چه کسی | زمان و هزینه |
|---|---|---|
| تست پنجنفره توسط خودتان | سایتی که الان فروش دارد | چند روز، هزینه کم |
| اصلاح ایرادهای مسدودکننده | قبل از یلدا یا اسفند | معمولاً کوتاه؛ جدا برآورد میشود |
| بازطراحی کامل | سایت قدیمی با مشکل ریشهای | هفتهها؛ بعد از اوج منطقیتر است |
| فروشگاه جدید | هنوز سایت ندارید | از حدود ۷۵ میلیون تومان، ۶ تا ۱۰ هفته |
عدد نهایی بعد از دیدن آدرس سایت، کتبی نوشته میشود. برای کار روی پنل و گزارشها، داشبورد مدیریت را هم ببینید. اگر فقط ظاهر و مسیر خرید مطرح است، خدمات UI/UX را نگاه کنید یا از فرم تماس آدرس سایت و محصول اصلی را بفرستید.
چکلیست تست کاربردپذیری قبل از اوج
نیما این فهرست را روی همان کاغذ زرد چسباند. برای فروشگاهی است که الان سایت دارد و میخواهد قبل از یلدا یا اسفند، مسیر خرید را یکبار با چشم غریبه ببیند و ایرادهای مسدودکننده را بهموقع درست کند.
- [ ] تا ۳۰ آبان: یک سناریوی خرید کامل روی کاغذ بنویسید
- [ ] تا ۵ آذر: پنج نفر مناسب را دعوت کنید، نه همکار و طراح سایت
- [ ] تا ۱۰ آذر: جلسات را برگزار کنید و مکثها و انصرافها را بنویسید
- [ ] تا ۱۵ آذر: ایرادهای مسدودکننده خرید را جدا و اولویتبندی کنید
- [ ] تا ۳۰ آذر: مسدودکنندهها را روی موبایل واقعی دوباره تست کنید
- [ ] تا ۱۵ دی: ایرادهای آزاردهنده را اگر وقت ماند اصلاح کنید
- [ ] تا ۳۰ دی: یک دور تست کوتاه با دو نفر جدید بعد از اصلاحات بگیرید
- [ ] تا ۱۵ بهمن: برای اوج اسفند، پرداخت و سبد را یکبار دیگر مرور کنید
- [ ] بعد از اوج: یافتههای باقیمانده را برای فاز بعد نگه دارید
مطالب مرتبط
- چرا سایت شما تماس نمیگیرد؟
- سایت کند است؟ علت و هزینه رفع
- سئو فنی سایت و Core Web Vitals
- هزینه بازطراحی سایت ۱۴۰۵
اگه شما هم جای نیما هستید
اگه شما هم بازدید دارید ولی خرید کم است، اول حدس نزنید؛ پنج نفر را بنشانید تا یک خرید کامل کنند. آدرس سایت و محصول اصلی را بفرستید تا تست کاربر قبل از فصل را برنامهریزی کنیم و بگوییم کدام اصلاح تا اوج بعدی میرسد.
برای مشاوره رایگان با ۰۹۹۱۵۶۱۵۹۴۶ تماس بگیرید یا از فرم تماس آدرس سایت و محصول اصلی را بفرستید. طراحی سایت فروشگاهی و محدوده قیمتها را هم ببینید.
سؤالهای متداول
پنج نفر کافی است؟
برای پیدا کردن ایرادهای جدی مسیر خرید، پنج نفر معمولاً کافی است، به شرطی که سایت را از قبل حفظ نباشند و سناریو مشخص باشد. اگر بعد از نفر چهارم ایراد جدیدی دیده نشد، همان فهرست را اصلاح کنید. برای مسیرهای خیلی متفاوت، مثل خرید عمده و خرده، بهتر است برای هر مسیر چند نفر جدا بگذارید.
آنلاین هم میشود؟
بله، میتوانید با اشتراک صفحه گوشی و تماس تصویری جلسه را آنلاین برگزار کنید. شرطش این است که اینترنت فرد پایدار باشد و شما حرفش را قطع نکنید. تست حضوری معمولاً زبان بدن و مکثها را بهتر نشان میدهد، ولی برای مشتری شهر دیگر، نسخه آنلاین بهتر از این است که اصلاً تست نکنید.
هزینهاش؟
اگر خودتان پنج نفر را دعوت کنید، هزینه اصلی وقت شما و یک هدیه کوچک برای تشکر است. اگر بخواهید طراحی جلسه، گزارش و اصلاح رابط را به پونوکد بسپارید، این بخش جدا برآورد میشود و عدد بعد از دیدن سایت کتبی میآید. بازطراحی کامل معمولاً برای بعد از اوج مناسبتر است، مگر اینکه خرید عملاً ممکن نباشد.
تست را روی دسکتاپ هم انجام بدهم؟
اگر بیشتر مشتریها با موبایل میخرند، اول موبایل را تست کنید. یک یا دو نفر را هم روی دسکتاپ بگذارید، مخصوصاً اگر سفارش سازمانی یا مقایسه کالای گران روی مانیتور انجام میشود. مهم این است که دستگاه، مرورگر و اینترنت به واقعیت مشتری نزدیک باشد، نه به سیستم طراح سایت.
وسط تست راهنمایی کنم؟
تا جای ممکن نه. اگر فرد کاملاً گیر کرد، یک بار بپرسید «الان دنبال چه چیزی میگردی؟» و دوباره ساکت شوید. راهنمایی زودهنگام ایراد را مخفی میکند. بعد از پایان خرید، میتوانید سؤال باز بپرسید؛ مثلاً کجا احساس سردرگمی کرد و چه چیزی را پیدا نکرد.
اگر ایرادها خیلی زیاد بود چه؟
همه را یکجا درست نکنید. مسدودکنندههای خرید را برای فصل بردارید و بقیه را در فهرست بعد از اوج بگذارید. اگر مشخص شد مشکل از ریشه در ساختار یا سرعت است، صادقانه بگویید اصلاح کوتاه کافی نیست و برنامه جدا بنویسید. مهم این است که فصل را با سایت نیمهکاره جدید شروع نکنید.



