خلاصه در یک نگاه: کالای راکد یعنی کالایی که مدت مشخصی، مثلاً ۹۰ روز، فروش نداشته و سرمایه شما را در قفسه نگه داشته است. حراج آذر ۱۴۰۵ (۱ تا ۶ آذر، ۲۲ تا ۲۷ نوامبر ۲۰۲۶) بهترین وقت برای نقد کردن این کالاهاست، قبل از اینکه برای خرید عید اسفند به نقدینگی نیاز داشته باشید. یک گزارش سن موجودی در پنل نشان میدهد کدام کالا را حراج کنید. این گزارش را تا ۲۰ آبان بگیرید و فهرست حراج را از روی آن بچینید.
آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵
صاحب یک فروشگاه پوشاک فهرست حراجش را از روی حس میچیند: «اینها را مردم دوست دارند، تخفیف بدهیم که بیایند.» حراج خوب میفروشد، اما وقتی تمام میشود، کالاهای پرفروش با تخفیف رفتهاند و کالاهای مانده پارسال هنوز در انبارند. حالا برای خرید عید هم پول کم دارد. این مثال فرضی است، اما اشتباهی رایج است.
کالای راکد چیست و چرا قبل از عید مهم است؟
کالای راکد کالایی است که در یک بازه مشخص فروش نداشته یا خیلی کم فروخته است. بازه را خودتان بر اساس دسته تعیین میکنید: برای پوشاک فصلی ۶۰ تا ۹۰ روز، برای ابزار و لوازم یدکی شاید ۱۸۰ روز. این کالا جا اشغال میکند، سرمایه را حبس میکند و در پوشاک و مد، با گذشت فصل ارزشش کم میشود.
قبل از عید این موضوع حساستر است، چون اسفند بزرگترین فصل خرید فروشگاه است و برای پر کردن قفسه با کالای عید، نقدینگی لازم دارید. در شرایط تورمی، بعضی فروشندهها ترجیح میدهند کالا نگه دارند. طبق گزارش دیجیاتو، مدیرعامل دیجیکالا در آذر ۱۴۰۴ از «تورم بالای ۴۰ درصد» گفت و اینکه با افزایش نرخ دلار برخی فروشندگان تمایلی به فروش نداشتند. این منطق برای کالایی درست است که ارزشش با تورم بالا میرود. برای مانتوی مدل پارسال یا لوازم جانبی گوشی قدیمی، نگه داشتن یعنی ضرر.
گزارش کالای خواب؛ سن موجودی ۳۰، ۹۰ و ۱۸۰ روز
گزارش کالای خواب یا گزارش سن موجودی، هر کالا را بر اساس آخرین تاریخ فروش یا تاریخ ورود به انبار دستهبندی میکند: کمتر از ۳۰ روز، ۳۰ تا ۹۰، ۹۰ تا ۱۸۰ و بیش از ۱۸۰ روز. کنار هر دسته، ارزش ریالی موجودی میآید. همین یک جدول نشان میدهد چقدر سرمایه در قفسه خوابیده است.
نمونه گزارش (مثال فرضی):
| سن موجودی (از آخرین فروش) | تعداد کالا | ارزش موجودی (میلیون تومان) | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| کمتر از ۳۰ روز | ۲۲۰ | ۴۵۰ | حراج نشود |
| ۳۰ تا ۹۰ روز | ۸۵ | ۱۸۰ | تخفیف ملایم یا باندل |
| ۹۰ تا ۱۸۰ روز | ۴۰ | ۱۱۰ | کاندید اصلی حراج آذر |
| بیش از ۱۸۰ روز | ۲۵ | ۷۰ | حراج سنگین یا فروش عمده |
در این مثال، ۱۸۰ میلیون تومان سرمایه در کالاهای بالای ۹۰ روز حبس است. اگر نیمی از آن در حراج آذر نقد شود، بخش مهمی از خرید عید تأمین میشود. ده گزارش کاربردی دیگر انبار را در گزارشهای انبار آوردهایم.
حراج کالای راکد؛ راکد ولی سالم، نه جذابترین کالا
حراج کالای راکد یعنی فهرست حراج را از کالاهایی بچینید که فروش نمیروند اما سالم و قابلفروشاند، نه از پرفروشترینها. کالای پرفروش بدون تخفیف هم میرود؛ تخفیف دادن رویش یعنی بخشیدن سود. کالای راکد با تخفیف درست، به پول نقد تبدیل میشود.
| نوع کالا | در حراج؟ | چرا |
|---|---|---|
| پرفروش با حاشیه خوب | نه، یا خیلی محدود | بدون تخفیف هم میفروشد |
| پرفروش برای جذب (چند قلم) | محدود، بهعنوان طعمه | ترافیک میآورد |
| راکد و سالم | بله، کاندید اصلی | نقدینگی آزاد میشود |
| راکد و آسیبدیده | با برچسب جدا | صادقانه، با عکس واقعی |
| کالای فصل آینده | نه | در فصل خودش با قیمت کامل میفروشد |
طبقهبندی ABC هم کمک میکند: کالاهای گروه C، یعنی آنهایی که سهم کمی از فروش دارند، معمولاً کاندیدهای خوب حراجاند. روش محاسبهاش را در طبقهبندی ABC کالا توضیح دادهایم.
باندل؛ کالای راکد کنار کالای پرفروش
باندل یعنی کالای راکد را کنار یک کالای پرفروش در یک بسته با قیمت ویژه بفروشید. خریدار برای کالای پرفروش میآید و کالای راکد را با قیمتی جذاب کنارش میبرد. این روش بدون تخفیف سنگین روی کالای پرفروش، گردش موجودی کالای راکد را بالا میبرد.
دو مثال فرضی:
- پوشاک: کاپشن پرفروش + شال گردن مانده از پارسال، با قیمت بسته.
- لوازم خانگی: جاروبرقی پرفروش + کیسه و فیلتر یدکی که در انبار مانده.
قانون ساده باندل: کالای راکد باید واقعاً به کالای پرفروش ربط داشته باشد. باندل بیربط، خریدار را حس فریبخوردگی میدهد.
نقدینگی فروشگاه؛ تصمیم خرید عید بر اساس همین گزارش
گزارش کالای راکد فقط برای حراج نیست؛ برای تصمیم خرید عید هم هست. اگر مدلی پارسال در اسفند خوب نفروخت و حالا راکد است، امسال کمتر بخرید. اگر مدلی در کمتر از ۳۰ روز تمام شد، بیشتر. این گزارش نقدینگی فروشگاه را از دو طرف حفظ میکند: کالای مانده نقد میشود و خرید اشتباه بعدی کمتر.
یک داشبورد ساده با سه نمودار کافی است: ارزش موجودی در هر بازه سنی، کالاهایی که از یک بازه به بازه بعدی رفتهاند و سرعت فروش هر دسته. شاخصهای اصلی را در داشبورد انبار آوردهایم.
این گزارش را از حسابداری بگیرم یا از سایت؟
گزارش سن موجودی باید از جایی بیاید که موجودی و فروش واقعی هر دو در آن ثبت است. اگر فروش حضوری و آنلاین دارید و همه در نرمافزار حسابداری ثبت میشود، داده آنجاست. اگر فقط آنلاین میفروشید، پنل سایت کافی است. مهم این است که یک منبع حقیقت داشته باشید.
| منبع داده | مزیت | محدودیت |
|---|---|---|
| خروجی اکسل از حسابداری | سریع، بدون هزینه فنی | دستی، هر بار باید تکرار شود |
| گزارش داخل نرمافزار حسابداری | آماده | معمولاً انعطاف کمی دارد |
| داشبورد اختصاصی متصل به حسابداری | خودکار، بازهها و نمودار دلخواه | هزینه و زمان ساخت |
برای حراج آذر، خروجی اکسل کافی است. اگر هنوز موجودی را در اکسل نگه میدارید، مسیر انتقال انبار از اکسل به نرمافزار را هم ببینید. برای تصمیمهای فصلی منظم، داشبورد مدیریتی اختصاصی ارزش ساختن دارد.
هزینه و زمان ساخت گزارش کالای راکد
گزارش سن موجودی و گردش کالا در داشبورد اختصاصی پونوکد ساخته میشود و هزینهاش جدا برآورد میشود، چون به منبع داده و تعداد گزارشها بستگی دارد. اگر داده در حسابداری یا پنل سایت موجود است، نسخه اول این گزارش معمولاً یک تا دو هفته کار است.
برای حراج آذر، اگر تا ۲۰ آبان شروع کنیم، گزارش آماده است. اگر پنل مدیریت کاملتری میخواهید، طبق صفحه قیمتهای پونوکد سامانههای اختصاصی از ۱۲۰ میلیون تومان شروع میشوند و از حدود ۲ ماه زمان میبرند؛ هزینه و زمان پنل را در هزینه ساخت پنل مدیریت اختصاصی باز کردهایم. تا وقتی کمپین پاییزه روی صفحه قیمتها فعال است (بررسیشده در ۱۸ آبان ۱۴۰۵)، ۱۰٪ تخفیف روی خدمات وبسایت در برآورد کتبی اعمال میشود.
چکلیست کالای راکد پیش از حراج آذر
این چکلیست را با کسی که خرید فصل را انجام میدهد مرور کنید. تصمیم حراج و تصمیم خرید عید از یک گزارش میآیند و بهتر است یک نفر هر دو را ببیند. مهلتها برای حراج ۱ آذر ۱۴۰۵ و خرید عید اسفند تنظیم شدهاند.
- [ ] تا ۱۸ آبان: بازه «راکد» برای هر دسته کالا تعیین شده است.
- [ ] تا ۲۰ آبان: خروجی موجودی و تاریخ آخرین فروش هر کالا گرفته شده است.
- [ ] تا ۲۰ آبان: کالاها در بازههای ۳۰، ۹۰ و ۱۸۰ روزه دستهبندی شدهاند.
- [ ] تا ۲۱ آبان: ارزش ریالی موجودی هر بازه حساب شده است.
- [ ] تا ۲۲ آبان: کالاهای راکد و سالم برای حراج انتخاب شدهاند.
- [ ] تا ۲۳ آبان: باندلهای کالای راکد با پرفروش تعریف شدهاند.
- [ ] تا ۲۴ آبان: کالاهای آسیبدیده با برچسب و عکس واقعی جدا شدهاند.
- [ ] ۱۰ آذر: موجودی راکد بعد از حراج دوباره گزارش گرفته شده است.
- [ ] تا ۳۰ آذر: فهرست خرید عید بر اساس همین گزارش اصلاح شده است.
مطالب مرتبط
- گزارشهای انبار؛ ۱۰ گزارش کاربردی
- طبقهبندی ABC کالا در انبار
- داشبورد انبار؛ کدام شاخصها را ببینیم
- ساخت داشبورد مدیریتی اختصاصی
گزارش کالای راکد در داشبورد شما
اگر فهرست حراجتان را از روی حس میچینید، یک بار هم از روی عدد بچینید. ما در پونوکد گزارش سن موجودی و گردش کالا را از داده حسابداری یا سایت شما میسازیم تا بدانید کدام کالا را حراج کنید و برای عید چه بخرید.
خروجی موجودی و تاریخ آخرین فروش کالاها را بفرستید تا گزارش کالای راکد را در داشبوردتان بسازیم. برای مشاوره رایگان با ۰۹۹۱۵۶۱۵۹۴۶ تماس بگیرید یا از فرم تماس خروجی موجودی را بفرستید. طراحی سایت فروشگاهی و محدوده قیمتها را هم ببینید.
سؤالهای متداول
چه درصدی از موجودی راکد عادی است؟
عدد ثابتی برای همه صنفها نیست. در پوشاک فصلی، کالای راکد زیاد خطرناکتر است چون ارزش مد زود از بین میرود. در لوازم یدکی، نگه داشتن بعضی قطعههای کمگردش بخشی از خدمت است. مهمتر از درصد، روند است: اگر ارزش کالای راکد شما فصل به فصل بیشتر میشود، خرید یا قیمتگذاریتان مشکل دارد.
کالای راکد را زیر قیمت خرید بفروشم؟
گاهی بله، و این تصمیم مالی است نه احساسی. اگر کالایی ماهها نفروخته و هر ماه ارزشش کمتر میشود، فروشش زیر قیمت خرید ممکن است بهتر از نگه داشتنش باشد، چون پول آزادشده را میتوانید روی کالای پرفروش عید بگذارید. قبل از تصمیم، با حسابدارتان حساب کنید و کالاهای سالم را از آسیبدیده جدا کنید.
این گزارش را از حسابداری دربیاورم یا سایت؟
از جایی که فروش حضوری و آنلاین هر دو ثبت میشود. اگر همه چیز در حسابداری است، خروجی اکسل از همانجا برای حراج آذر کافی است. اگر فقط آنلاین میفروشید، پنل سایت. برای گزارش منظم و خودکار، داشبوردی بسازید که به همان منبع وصل باشد تا هر فصل دستی تکرار نشود.
کالای راکد را در سایت نشان دهم یا فقط حضوری بفروشم؟
در سایت با یک بخش جدا مثل «فرصتهای آخر فصل» نشان دهید. خریدار حساس به قیمت دنبال همین بخش است و شما بدون اینکه کل فروشگاه را ارزان نشان دهید، کالای راکد را میفروشید. برچسب صادقانه بزنید و اگر کالا ایرادی دارد، عکس واقعی بگذارید.
بعد از حراج هنوز کالای راکد مانده؛ چه کنم؟
سه راه دارید: باندل در کمپین یلدا، فروش عمده به همکار یا فروشگاه تخفیفی، یا فروش در مارکتپلیس که دیدهشدن سریعتری دارد. مهم این است که کالا تا اسفند جای کالای عید را نگیرد. گزارش بعد از حراج را بگیرید و برای هر کالای مانده، یکی از این سه را انتخاب کنید.
برای فروشگاه کوچک هم این گزارش ارزش دارد؟
بله، شاید حتی بیشتر. در فروشگاه کوچک، چند ده میلیون تومان سرمایه حبسشده سهم بزرگی از نقدینگی است. برای شروع، یک خروجی اکسل با سه ستون، یعنی کالا، موجودی و تاریخ آخرین فروش، کافی است. داشبورد را وقتی بسازید که بخواهید این کار را هر فصل تکرار کنید.



