هاست و CDN برای سایت کسب‌وکار در ایران؛ داخل یا خارج، SSL و سرعت

هاست ایران یا خارج برای سایت کسب‌وکار؟ CDN داخلی یا کلودفلر، حساب‌ها به نام چه کسی، تست یک‌هفته‌ای سرویس، هزینه سال اول، بکاپ، SSL و برنامه روز اختلال.

رامین اسلامی۱۰ مهر ۱۴۰۵به‌روزرسانی ۹ آبان ۱۴۰۵۳۶ دقیقه مطالعه۳۰۴ بازدید

ارسال این مقاله

هاست و CDN برای سایت کسب‌وکار در ایران؛ داخل یا خارج، SSL و سرعت
فهرست مطالب
  1. نتیجه‌های گوگل درباره هاست ایران یا خارج چه می‌گویند؟
  2. هاست، دامنه و DNS، CDN؛ سه لایه که نباید قاطی شوند
  3. هاست داخل ایران یا خارج؛ تصمیمی که دیگر فقط فنی نیست
  4. درس اختلال‌های دی ۱۴۰۴
  5. چه کسی کدام را انتخاب کند؟
  6. برنامه روز اختلال؛ قبل، حین و بعد از قطعی بین‌الملل
  7. پرداخت ارزی و تحریم؛ هزینه‌ای که روی فاکتور نمی‌آید
  8. حساب هاست، DNS و CDN به نام چه کسی باشد؟
  9. گزینه‌های رایج میزبانی؛ از ساده تا مقیاس‌پذیر
  10. چه مقدار منابع لازم دارید؟ جدول تقریبی برای هر نوع سایت
  11. CDN چه زمانی کمک می‌کند و چه زمانی نه
  12. جایی که اختلاف محسوس می‌سازد
  13. جایی که کمکی نمی‌کند یا اوضاع را بدتر می‌کند
  14. CDN داخلی یا خارجی؟
  15. چطور بفهمید CDN واقعاً کش می‌کند؟
  16. چه صفحه‌ای را کش کنید و چه صفحه‌ای را نه
  17. سؤال‌هایی که از ارائه‌دهنده CDN بپرسید
  18. SSL و HTTPS؛ تمدید خودکار را بدیهی نگیرید
  19. مانیتورینگ؛ قبل از مشتری باخبر شوید
  20. Core Web Vitals به زبان کوتاه؛ سهم هاست کجاست؟
  21. وابستگی‌های خارجی پنهان؛ سایت روی هاست ایران هم ممکن است بخوابد
  22. جایگزین داخلی برای وابستگی‌های رایج
  23. بکاپ را طوری بچینید که روز مبادا به کار بیاید
  24. معیارهایی که در پیشنهادهای میزبانی مقایسه کنید
  25. تست یک‌هفته‌ای قبل از قطعی کردن هاست یا CDN تازه
  26. پیشنهاد عملی بر اساس نوع پروژه
  27. هزینه میزبانی را چطور بخوانید؟
  28. هزینه سال اول زیرساخت؛ فقط اجاره ماهانه نیست
  29. اشتباه‌های رایج کارفرماها
  30. انتقال از هاست خارج به داخل بدون افت
  31. شاخص‌های روز ۷ و ۳۰ و ۹۰ بعد از راه‌اندازی یا انتقال
  32. بعد از راه‌اندازی، هر کار زیرساخت با چه کسی است؟
  33. چک‌لیست قبل از امضای قرارداد هاست یا تحویل پروژه
  34. مطالب مرتبط
  35. راهنماهای تازه مرتبط؛ آبان ۱۴۰۵
  36. سؤالات متداول
  37. جمع‌بندی

به‌روزرسانی ۸ آبان ۱۴۰۵: خلاصه پاسخ به ابتدای صفحه آمد، راهنماهای تازه مرتبط و سؤال‌های جدید اضافه شد و راه گرفتن مشاوره کوتاه‌تر شد.

اگر سایت یا پنل‌تان کند باز شود، وسط کمپین از دسترس خارج شود یا با یک حمله ساده بخوابد، مشتری برند شما را مقصر می‌داند، نه شرکت هاستینگ را. برای کسب‌وکار ایرانی، انتخاب میزبانی فقط مقایسه قیمت ماهانه نیست. سرعت برای کاربر داخل کشور، پایداری در ساعت شلوغ، مسیر بکاپ، پرداخت در شرایط تحریم و رفتار سایت در اختلال اینترنت بین‌الملل را باید کنار هم دید.

این راهنما به زبان کارفرما نوشته شده است: هاست داخل یا خارج، CDN داخلی یا خارجی، SSL، سهم هاست در سرعت و Core Web Vitals، و اینکه در پیشنهادهای میزبانی دقیقاً چه چیزی را مقایسه کنید. اگر در مرحله سفارش سایت هستید، همین تصمیم‌ها را از روز اول در بریف بنویسید؛ هزینه کلی پروژه را هم در هزینه طراحی سایت ۱۴۰۵ ببینید.

پاسخ کوتاه: اگر بیشتر مشتریان‌تان داخل ایران‌اند و فروش یا ثبت‌نام آنلاین دارید، سرور اصلی را داخل کشور بگذارید، سایت را به سرویس‌های خارجی وابسته نکنید، بکاپ را بیرون از همان سرور نگه دارید و CDN را فقط وقتی اضافه کنید که تصویر زیاد، کمپین یا ترافیک پراکنده دارید. هاست خارج برای مخاطب بین‌المللی و دسترسی پایدار گوگل منطقی است، اما پرداخت ارزی و قطعی مسیر بین‌الملل را هم به ریسک‌هایش اضافه می‌کند.

  • قبل از خرید: حساب هاست، دامنه، DNS و CDN را به نام و ایمیل خود کسب‌وکار بسازید، نه به نام طراح یا یک کارمند.
  • قبل از قطعی کردن: سرویس تازه را یک هفته با سایت واقعی امتحان کنید؛ سرعت از داخل ایران در ساعت شلوغ، بازگردانی بکاپ و پاک کردن کش.
  • در بودجه: فقط اجاره ماهانه را نبینید؛ ترافیک اضافه CDN، فضای بکاپ، لایسنس پنل و ارتقای وقت کمپین هم هزینه سال اول است.
  • بعد از راه‌اندازی: در روز ۷ و ۳۰ و ۹۰ چند شاخص ساده مثل دسترس‌پذیری، خطای سرور و روزهای باقی‌مانده SSL را بسنجید و برای هر کار یک مسئول بگذارید.

به‌روزرسانی ۲۴ مهر ۱۴۰۵: مالکیت حساب‌های هاست و CDN، تست یک‌هفته‌ای قبل از قطعی کردن سرویس، هزینه‌های سال اول زیرساخت، شاخص‌های روز ۷ و ۳۰ و ۹۰ و مسئول هر کار بعد از راه‌اندازی اضافه شد. رویدادهای اختلال از گزارش‌های عمومی شرکت‌های هاستینگ نقل شده‌اند و این مقاله قیمت میزبانی اعلام نمی‌کند.

انتخاب هاست و CDN برای سایت کسب‌وکار در ایران
ترکیب هاست پایدار و CDN مناسب، سرعت و پایداری سایت را برای کاربر ایرانی بهبود می‌دهد

نتیجه‌های گوگل درباره هاست ایران یا خارج چه می‌گویند؟

اگر «هاست ایران یا خارج» یا «CDN برای سایت ایرانی» را جست‌وجو کنید، بیشتر نتیجه‌ها یکی از این چهار نوع‌اند. هر کدام بخشی از ماجرا را درست گفته‌اند، اما کمتر کسی گفته روز اختلال دقیقاً چه کار کنید یا چه چیزی را کش نکنید:

نوع نتیجهچه چیزی خوب توضیح می‌دهدچه چیزی کم دارد
مقاله‌های «۱۲ معیار انتخاب هاست» آژانس‌هامحل کاربر، بازار هدف، اینکه هاست ارزان ایران از سرور بهینه اروپا کندتر هم می‌شودبرنامه روز قطعی، جدول منابع لازم و فهرست جایگزین‌های داخلی ندارد
مقاله‌های «CDN کی لازم است» شرکت‌های میزبانیسه چیدمان رایج مخاطب داخلی، خارجی و ترکیبیقانون کش صفحه به صفحه و راه سنجیدن کار کردن کش را نمی‌گوید
مقایسه کلودفلر و ابرآروانپرداخت ریالی یا ارزی، پشتیبانی فارسی، نقاط حضور داخل کشوربیشتر جدول ویژگی است؛ درباره DNS در اختلال، بکاپ و تمدید SSL حرفی نمی‌زند و گاهی عدد سرعت بدون منبع می‌دهد
یادداشت‌های خبری درباره محدودیت اینترنتدلیل اهمیت هاست داخلی در قطعی بین‌المللپیشنهادهای کلی مثل «دو نسخه سایت» بدون اینکه بگوید برای فروشگاه با دیتابیس زنده چقدر سخت است

در این راهنما همان پایه‌ها را با زبان کارفرما آورده‌ایم و چند چیز را اضافه کرده‌ایم که در آن صفحه‌ها نیست: برنامه قدم‌به‌قدم روز اختلال، جدول منابع تقریبی برای هر نوع سایت، قانون کش برای هر نوع صفحه، جدول جایگزین داخلی برای وابستگی‌های رایج، برنامه بکاپ با تست بازیابی و مانیتورینگ از داخل و خارج کشور.

هاست، دامنه و DNS، CDN؛ سه لایه که نباید قاطی شوند

بیشتر سوءتفاهم‌ها در جلسه خرید هاست از اینجا شروع می‌شود که این لایه‌ها یکی فرض می‌شوند. قبل از گرفتن پیشنهاد قیمت، آن‌ها را جدا کنید:

لایهچه کاری می‌کنداگر اشتباه انتخاب یا تنظیم شود
هاست یا سرورفایل‌ها، پایگاه داده و منطق نرم‌افزار روی آن اجرا می‌شود؛ اشتراکی، مجازی (VPS)، اختصاصی یا ابریکندی در پیک، قطعی، از دست رفتن داده
دامنه و DNSآدرس سایت و اینکه درخواست کاربر به کدام سرور برودسایت سالم است ولی باز نمی‌شود؛ ایمیل سازمانی و زیردامنه‌ها از کار می‌افتند
CDN (شبکه توزیع محتوا)فایل‌های ثابت و گاهی صفحات کش‌شده را از نقطه نزدیک‌تر به کاربر می‌دهد و جلوی بخشی از ترافیک مخرب را می‌گیردمسیر طولانی‌تر، نسخه قدیمی صفحه برای بعضی کاربران، وابستگی تازه به یک سرویس خارجی

سایت شرکتی ساده اغلب با یک هاست خوب و تنظیم درست کافی است. فروشگاه پرتردد، صفحه فرود کمپین تبلیغاتی یا وب‌اپ با کاربران همزمان زیاد معمولاً به ترکیب «سرور مناسب + CDN + مانیتورینگ» نیاز دارد.

هاست داخل ایران یا خارج؛ تصمیمی که دیگر فقط فنی نیست

معیار «هاست ایران» شرکت فروشنده نیست، محل واقعی دیتاسنتر است. یک شرکت ایرانی ممکن است سرور آلمان بفروشد و برعکس. سؤال اصلی این است: مشتری اصلی شما کجاست و اگر مسیر اینترنت بین‌الملل قطع شود، چه اتفاقی برای فروش شما می‌افتد؟

معیارهاست داخل ایرانهاست خارج (معمولاً اروپا)
تأخیر برای کاربر داخل ایرانمعمولاً کمترمعمولاً بیشتر و وابسته به کیفیت مسیر بین‌الملل
دسترسی کاربر ایرانی در اختلال اینترنت بین‌المللمعمولاً برقرار می‌ماند، به شرط اینکه سایت به سرویس خارجی وابسته نباشددر قطعی‌های گسترده عملاً از دسترس خارج می‌شود
دسترسی خزنده گوگل و کاربر خارج از ایراندر قطعی بین‌الملل قطع می‌شودبرقرار می‌ماند
پرداختریالی و با فاکتور رسمیارزی؛ کارت بانکی ایرانی پذیرفته نمی‌شود و معمولاً پای واسطه پرداخت وسط است
اتصال به سرویس‌ها و APIهای خارجیممکن است کند یا قطع باشد و بعضی سرویس‌ها IP ایران را می‌بندندمعمولاً ساده‌تر
درگاه پرداخت و پیامک داخلیمسیر کوتاه‌ترکار می‌کند، ولی به مسیر بین‌الملل وابسته است
پشتیبانیفارسی و در ساعت کاری ایرانمعمولاً انگلیسی؛ تیکت با تأخیر منطقه زمانی
اثر مستقیم روی رتبه گوگلهیچ‌کدام ذاتاً رتبه بهتری نمی‌آورند؛ سرعت واقعی، پایداری و در دسترس بودن برای خزنده مهم است

درس اختلال‌های دی ۱۴۰۴

گزارش رویدادهای یکی از شرکت‌های هاستینگ ایرانی از دی ۱۴۰۴ چند الگوی تکرارشونده را نشان می‌دهد که برای تصمیم امروز شما مهم است:

  • از بامداد ۱۷ دی، سایت‌های روی هاست خارج طبق همان گزارش با افت ترافیک حدود ۹۰ درصدی روبه‌رو شدند و در بیشتر نقاط کشور اصلاً باز نمی‌شدند.
  • سایت‌هایی که روی هاست ایران بودند ولی DNS دامنه‌شان روی کلودفلر بود، برای بخش بزرگی از کاربران ایرانی باز نمی‌شدند تا وقتی DNS را به سرویس داخلی برگرداندند.
  • پهنای باند بین‌الملل دیتاسنترهای داخلی بیش از دو هفته بسته ماند؛ گوگل به سایت‌های روی هاست ایران دسترسی نداشت و تمدید خودکار گواهی SSL هم ممکن نبود.
  • سایت‌های وردپرسی روی هاست ایران به‌خاطر درخواست به مخزن افزونه‌ها، فونت‌ها و APIهای خارجی به شدت کند شدند.

یعنی هیچ گزینه‌ای بی‌ریسک نیست: هاست خارج در اختلال، مشتری داخلی را از دست می‌دهد و هاست داخل، دیده شدن در گوگل و ارتباط با سرویس‌های خارجی را. انتخاب درست این است که بدانید کدام ضرر برای مدل درآمدی شما سنگین‌تر است.

چه کسی کدام را انتخاب کند؟

  • فروشگاه، سایت خدماتی، سامانه نوبت یا ثبت‌نام با مشتری داخلی: هاست داخل ایران. فروش شما از تبلیغات، شبکه‌های اجتماعی و مشتری قدیمی هم می‌آید و نباید با قطع مسیر بین‌الملل کامل بخوابد.
  • سایتی که درآمدش تقریباً فقط از جستجوی گوگل است: تصمیم سخت‌تر است. هاست خارج دسترسی خزنده را حفظ می‌کند، ولی در اختلال، کاربر داخلی را از دست می‌دهید. سهم واقعی ترافیک داخلی و خارجی را از آمار سایت دربیاورید، نه از حدس.
  • سایت صادراتی یا چندزبانه با مخاطب خارجی: هاست خارج نزدیک بازار هدف. جزئیات محتوا و سئو را در طراحی سایت چندزبانه ببینید.
  • وب‌اپ یا پنل کارکنان داخل ایران: هاست داخل، با فهرست کامل وابستگی‌های خارجی و جایگزین داخلی برای هر کدام.

درباره راه‌حل‌های «دو نسخه همزمان، یکی ایران و یکی خارج» محتاط باشید. برای سایت معرفی ثابت شدنی است، اما برای فروشگاه یا پنلی که دیتابیسش هر دقیقه تغییر می‌کند، همگام نگه داشتن دو سرور در شرایط قطعی عملاً ممکن نیست و هزینه و پیچیدگی‌اش معمولاً از سودش بیشتر است.

برنامه روز اختلال؛ قبل، حین و بعد از قطعی بین‌الملل

بیشتر کسب‌وکارها روز اختلال تازه دنبال این می‌گردند که DNS دامنه کجاست و رمز پنل هاست دست کیست. این کارها را باید از قبل روی یک صفحه نوشته باشید تا در آن روز فقط اجرا کنید:

زمانکارچه کسی
از قبل، یک بارDNS دامنه را روی سرویس داخلی بگذارید یا حداقل یک DNS داخلی آماده و تست‌شده داشته باشید؛ رمز پنل دامنه و هاست را به نام کسب‌وکار نگه داریدمدیر کسب‌وکار و تیم فنی
از قبل، یک بارفونت، کتابخانه‌های جاوااسکریپت و تصویرها را روی سرور خودتان بیاورید و فهرست سرویس‌های خارجی را با رفتار سایت در نبود هر کدام مکتوب کنیدتیم فنی
از قبل، یک باریک صفحه اطلاع‌رسانی ساده و سبک آماده کنید که اگر بخشی از سایت مثل پرداخت یا ورود با مشکل روبه‌رو شد، به مشتری راه دیگر سفارش (تلفن یا پیام‌رسان داخلی) را نشان دهدتیم محتوا و فنی
شروع اختلالسایت را از چند اپراتور داخلی و از بیرون کشور باز کنید، فرم، پرداخت و پیامک را یک بار تست کنید و نتیجه را در گروه داخلی تیم بگذاریدپشتیبانی
حین اختلالاسکریپت‌های خارجی که صفحه را معطل می‌کنند (چت، پیکسل، کپچای خارجی) را موقتاً خاموش کنید؛ ارسال پیامک و درگاه را روی سرویس داخلی نگه داریدتیم فنی
حین اختلالتاریخ انقضای SSL را چک کنید؛ اگر نزدیک است و تمدید خودکار کار نمی‌کند، گواهی جایگزین از صادرکننده در دسترس بگیریدتیم فنی
بعد از اختلالخطاهای خزش و صفحه‌های از دست رفته را در سرچ کنسول ببینید، نقشه سایت را دوباره بفرستید و سفارش‌ها و پرداخت‌های نیمه‌کاره را با گزارش درگاه تطبیق دهیدتیم فنی و مالی
بعد از اختلالیک گزارش کوتاه بنویسید: چه چیزی خوابید، چقدر طول کشید و چه چیزی را تا دفعه بعد باید درست کنیدمدیر پروژه

اگر سایت فروشگاهی دارید، تطبیق سفارش و پرداخت بعد از قطعی را از راهنمای پرداخت ناموفق در فروشگاه اینترنتی بردارید. برای کسب‌وکاری که سفارش را از پیام‌رسان هم می‌گیرد، داشتن ربات بله یا ربات تلگرام کنار سایت، روز اختلال مسیر دوم سفارش است.

پرداخت ارزی و تحریم؛ هزینه‌ای که روی فاکتور نمی‌آید

بسیاری از سرورهای خارجی روی کاغذ نسبت به منابعی که می‌دهند ارزان‌ترند. اما برای کسب‌وکار ایرانی، قیمت واقعی فقط عدد دلاری یا یورویی نیست:

  • کارت بانکی ایرانی پذیرفته نمی‌شود. پرداخت معمولاً از طریق واسطه‌های پرداخت ارزی یا کارت مجازی انجام می‌شود که کارمزد و نرخ تبدیل خودش را دارد و هر تمدید یک کار دستی تازه است.
  • دیرکرد پرداخت یعنی خاموشی سرور. فاکتور بعضی دیتاسنترها چند روز بیشتر مهلت ندارد؛ اگر واسطه دیر کند یا مسیر پرداخت بسته شود، سرور معلق می‌شود و بعد از مدتی داده‌ها پاک می‌شوند.
  • ریسک بسته شدن حساب. سرویس‌دهنده‌های خارجی به ورود از IP ایران، ناهماهنگی هویت و روش پرداخت حساس‌اند. حسابی که به اسم کس دیگری ساخته شده، از نظر حقوقی و عملیاتی مال شما نیست.
  • نوسان ارز. هزینه سالانه میزبانی را نمی‌توانید با اطمینان در بودجه ریالی ببندید.

اگر به هر دلیل سرور خارج لازم دارید، حساب را تا جای ممکن به نام و در کنترل خود کسب‌وکار نگه دارید، اعتبار چندماهه جلوتر شارژ کنید و بکاپ کامل را جای دیگری هم داشته باشید. برای سایتی که مشتری‌اش داخل ایران است، همین هزینه‌های پنهان معمولاً کفه را به سمت میزبانی داخلی با پرداخت ریالی می‌برد.

حساب هاست، DNS و CDN به نام چه کسی باشد؟

یکی از رایج‌ترین گرفتاری‌هایی که در تحویل گرفتن سایت‌ها می‌بینیم، فنی نیست: سرور خوب است، ولی حساب هاست با ایمیل شخصی طراح ساخته شده، DNS روی حساب یک کارمند سابق است و کسی رمز پنل CDN را ندارد. روزی که باید سریع کاری کنید، مثلاً در اختلال یا حمله، همین می‌شود مشکل اصلی. این جدول را برای هر سرویس پر کنید:

سرویسبه نام چه کسی باشدریسک اگر رعایت نشود
ثبت دامنه (ایرنیک یا ثبت‌کننده خارجی)شخص حقوقی یا مدیر کسب‌وکار، با ایمیل سازمانیبرای تمدید یا انتقال باید دنبال کسی بگردید که شاید دیگر در دسترس نیست
پنل هاست یا سرور ابریحساب کسب‌وکار؛ طراح با کاربر جدا دسترسی بگیردبا پایان همکاری، دسترسی به سرور و بکاپ‌ها گروگان می‌ماند
DNSهمان حساب کسب‌وکار، ترجیحاً با ورود دومرحله‌ایدر روز اختلال نمی‌توانید رکوردها را عوض کنید یا صفحه اطلاع‌رسانی بالا بیاورید
CDN و فایروالحساب کسب‌وکار با روش پرداخت خودتانبا یک بدهی کوچک یا تمدید نشدن، کل سایت از دسترس خارج می‌شود
حساب سرویس خارجی (اگر دارید)حساب کسب‌وکار، با بکاپ مستقل از همان سرویسحسابی که از ایران مدیریت می‌شود ممکن است بدون هشدار بسته شود و داده هم همراهش برود
فضای نگهداری بکاپحسابی جدا از حساب هاست اصلیاگر حساب هاست مسدود یا هک شود، بکاپ هم با آن از دست می‌رود

قاعده ساده این است: هر کس روی پروژه کار می‌کند کاربر جدای خودش را داشته باشد و رمز مشترک دست به دست نشود. وقتی همکاری تمام شد، فقط همان کاربر را غیرفعال می‌کنید. همین منطق را برای کد و مخزن در مالکیت سورس کد سایت و برای امنیت حساب‌ها در چک‌لیست امنیت سایت توضیح داده‌ایم.

گزینه‌های رایج میزبانی؛ از ساده تا مقیاس‌پذیر

نوع میزبانیمناسب برایریسک اصلینگهداری با کیست
هاست اشتراکیسایت معرفی چندصفحه‌ای، وبلاگ کم‌بازدید، آزمایش ایدههمسایه پرترافیک، سقف منابع، کنترل کمعمدتاً شرکت هاستینگ
VPS (سرور مجازی)سایت شرکتی جدی، فروشگاه متوسط، پنل اختصاصیامنیت و به‌روزرسانی با شماست؛ VPS بی‌مراقبت از اشتراکی خطرناک‌تر استتیم فنی شما یا پشتیبان قراردادی
هاست یا VPS مدیریت‌شدهکسب‌وکاری که تیم فنی داخلی نداردهزینه ماهانه بالاتر؛ باید معلوم باشد «مدیریت» دقیقاً شامل چیستشرکت میزبان طبق قرارداد
سرور اختصاصی یا ابر مقیاس‌پذیرترافیک بالا، چند سرویس همزمان (سایت، API، صف، ذخیره فایل)هزینه و پیچیدگی عملیاتی؛ بدون معماری درست، پول بیشتری برای همان کندی می‌دهیدتیم فنی با مانیتورینگ و برنامه بازیابی

به برچسب کشور اکتفا نکنید. هاست ایرانی با دیسک کند، پردازنده محدود و فروش بیش از ظرفیت می‌تواند از یک سرور خوب در اروپا کندتر باشد. نوع دیسک (NVMe یا SSD)، سقف پردازنده و حافظه، وب‌سرور و سیاست ارتقا را در پیشنهادها بخواهید.

اتاق سرور و زیرساخت هاست برای سایت کسب‌وکار
هاست پایدار مقدم بر CDN است؛ اول پایه را درست کنید

چه مقدار منابع لازم دارید؟ جدول تقریبی برای هر نوع سایت

«چند گیگ رم بگیرم؟» سؤال رایجی است، اما جواب دقیقش به کد، تعداد افزونه‌ها، کش و تعداد کاربر همزمان بستگی دارد. جدول زیر نقطه شروع است، نه نسخه قطعی. بعد از یک ماه کار، با آمار مصرف واقعی منابع را کم یا زیاد کنید:

نوع سایتکاربر همزمان در ساعت شلوغنوع میزبانی پیشنهادیچیزی که بیشتر از رم مهم است
سایت معرفی شرکتی یا شخصیچند ده نفرهاست اشتراکی معتبر یا هاست مدیریت‌شدهدیسک SSD یا NVMe، بکاپ بیرون از سرور، SSL با هشدار انقضا
سایت خدماتی با فرم و نوبتچند ده تا حدود صد نفرهاست قوی یا VPS سبک مدیریت‌شدهپایداری فرم و پیامک، مانیتورینگ آپ‌تایم
فروشگاه وردپرسی کوچک تا متوسطصد تا چند صد نفر در کمپینVPS یا ابر با امکان ارتقای سریعکش صفحه برای مهمان، کش آبجکت، دیتابیس سالم، تعداد افزونه کم
فروشگاه یا سایت اختصاصی پرترددچند صد نفر و بیشترسرور ابری با جداسازی برنامه، دیتابیس و فایلCDN برای تصویر، بکاپ پرتکرار دیتابیس، محیط آزمایشی جدا
وب‌اپ، پنل مشتری یا SaaSبسته به تعداد مشتریسرویس‌های جدا روی ابر داخلی، معمولاً با کانتینرلاگ، صف کارهای پس‌زمینه، بکاپ نسخه‌ای و برنامه بازیابی

دو نکته را فراموش نکنید. اول، هاستی که روی کاغذ منابع زیاد دارد ولی دیسک کند یا سرور شلوغ دارد، از سرور کوچک‌تر ولی خلوت بدتر است. دوم، برای کمپین و مناسبت‌ها مثل فروش ویژه یلدا و بلک فرایدی از قبل بپرسید ارتقای منابع چقدر طول می‌کشد و آیا بدون جابه‌جایی سایت ممکن است. اگر کندی سایت فعلی‌تان دلیل این سؤال است، اول دلایل کندی سایت را ببینید؛ خیلی وقت‌ها مشکل از کد و تصویر است، نه سرور.

CDN چه زمانی کمک می‌کند و چه زمانی نه

CDN سایت را سبک نمی‌کند، فقط فاصله را کوتاه می‌کند. اگر صفحه شما چند مگابایت تصویر و اسکریپت دارد، از پشت هر CDNای همان چند مگابایت را می‌فرستد.

جایی که اختلاف محسوس می‌سازد

  • فروشگاه یا سایت محتوایی با تصویر و ویدیوی زیاد
  • کمپین تبلیغاتی که ناگهان صدها کاربر همزمان را به یک صفحه فرود می‌فرستد
  • کاربران پراکنده در شهرهای مختلف یا ترکیبی از داخل و خارج
  • نیاز به لایه محافظ در برابر حمله‌های حجمی و ترافیک مخرب
  • هاستی با پهنای باند محدود که ترافیک تصویر را باید از دوشش برداشت

جایی که کمکی نمی‌کند یا اوضاع را بدتر می‌کند

  • صفحه‌های پویا مثل سبد خرید، پرداخت، پنل کاربری و جستجو؛ چیزی برای کش کردن ندارند و CDN فقط یک واسطه اضافه می‌شود.
  • سرور داخل ایران با CDN خارجی برای مخاطب صرفاً داخلی؛ ترافیکی که می‌توانست داخل کشور بماند، از مرز رد می‌شود و برمی‌گردد. در اختلال هم سایت را به همان سرویس خارجی وابسته می‌کند.
  • کد سنگین؛ اگر LCP یا INP به‌خاطر جاوااسکریپت و تصویر بهینه‌نشده بد است، CDN اثری روی علت ندارد.

یک نمونه‌گیری عمومی از هدر ۳۸ سایت ایرانی در مرداد ۱۴۰۵ نشان داد ۲۷ سایت اصلاً CDN نداشتند، ۵ سایت پشت ابرآروان، ۴ سایت پشت کلودفلر و ۲ سایت پشت شبکه‌های داخلی دیگر بودند. نداشتن CDN لزوماً اشتباه نیست؛ CDN بد تنظیم‌شده اشتباه است.

CDN داخلی یا خارجی؟

معیارCDN داخلی (مثل ابرآروان، دراک، پارس‌پک)CDN خارجی (مثل کلودفلر)
نزدیکی به کاربر داخل ایراننقاط حضور داخل کشورترافیک کاربر ایرانی معمولاً از نقاط خارج از کشور سرو می‌شود
رفتار در اختلال بین‌المللبرای کاربر داخلی معمولاً برقرارممکن است سایت را حتی روی هاست ایران از دسترس خارج کند
پرداختریالیپلن رایگان دارد؛ پلن‌های پولی ارزی‌اند و ریسک تحریم دارند
مخاطب خارجیپوشش محدودترشبکه جهانی گسترده
پشتیبانیفارسیانگلیسی

برای سایت با مخاطب داخلی، CDN داخلی منطقی‌تر است. برای سایت صادراتی روی هاست خارج، CDN جهانی. اگر هر دو مخاطب را دارید، اول ببینید پول از کدام طرف می‌آید و معماری را حول همان طرف بچینید.

چطور بفهمید CDN واقعاً کش می‌کند؟

رایج‌ترین خرابی CDN بی‌صداست: سایت باز می‌شود، گواهی درست است، اما صفحه هرگز کش نمی‌شود و هر درخواست تا سرور اصلی می‌رود. از تیم فنی بخواهید هدر پاسخ را نشان دهد:

curl -sI https://example.ir/ | grep -iE "cache-status|x-cache|age:"

اگر HIT دیدید، پاسخ از لبه شبکه آمده است. MISS یعنی این بار نیامده ولی دفعه بعد می‌آید. اما DYNAMIC یا BYPASS روی فایل‌های ثابت یعنی قانون کش شما اصلاً کار نمی‌کند و فقط یک واسطه اضافه کرده‌اید. نام دقیق هدر در هر CDN فرق دارد.

چه صفحه‌ای را کش کنید و چه صفحه‌ای را نه

بیشتر خرابی‌های CDN از یک قانون کش اشتباه می‌آید: یا هیچ چیز کش نمی‌شود، یا صفحه‌ای کش می‌شود که نباید. این جدول را با تیم فنی مرور کنید:

نوع آدرسکش روی CDNتوضیح
تصویر، فونت، CSS و JS نسخه‌داربله، طولانی (هفته‌ها تا یک سال)با عوض شدن فایل، نام یا نسخه‌اش عوض شود تا کش قدیمی مشکل نسازد
صفحه‌های عمومی مثل خانه، خدمات و مقاله، برای کاربر مهمانبله، کوتاه (چند دقیقه تا چند ساعت)بعد از انتشار، کش همان صفحه پاک شود
صفحه محصول فروشگاهبا احتیاط و کوتاهقیمت و موجودی نباید ساعت‌ها قدیمی بماند
سبد خرید، پرداخت، حساب کاربری، ورود و پیشخوان مدیریتهرگزکش این صفحه‌ها یعنی نمایش اطلاعات یک کاربر به کاربر دیگر
درخواست‌های API و AJAX، جست‌وجو و فیلترمعمولاً نهاگر لازم شد، فقط پاسخ‌های عمومی و با زمان خیلی کوتاه
نقشه سایت و فیدکوتاهتا مطلب تازه دیر به گوگل نرسد

اگر سایت را با Next.js ساخته‌اید، بخشی از این کش در خود برنامه انجام می‌شود و باید با قانون CDN هماهنگ باشد؛ جزئیاتش را در طراحی سایت با Next.js نوشته‌ایم.

سؤال‌هایی که از ارائه‌دهنده CDN بپرسید

  • برای کاربران شما نقطه حضور مؤثر دارد؟ نتیجه سنجش از داخل ایران را نشان دهد، نه از سرور خارجی.
  • پاک کردن کش بعد از انتشار چقدر طول می‌کشد و از پنل خودتان ممکن است؟
  • گواهی SSL، فشرده‌سازی، محدودیت نرخ درخواست و فایروال برنامه وب در کدام پلن است؟
  • اگر سرور اصلی پایین بیاید، نسخه کش‌شده نمایش داده می‌شود؟
  • لاگ و گزارش ترافیک قابل خروجی گرفتن است؟

SSL و HTTPS؛ تمدید خودکار را بدیهی نگیرید

بدون HTTPS، مرورگر سایت را «ناامن» نشان می‌دهد و فرم و پرداخت عملاً بی‌اعتبار می‌شود. چند نکته که در ایران بیشتر از جاهای دیگر اهمیت دارد:

  • گواهی‌های رایگان ۹۰ روزه‌اند و تمدید خودکارشان به ارتباط سرور با مرکز صدور گواهی در خارج از کشور نیاز دارد. در اختلال دی ۱۴۰۴ همین ارتباط قطع بود و گواهی‌هایی که منقضی می‌شدند تمدید نمی‌شدند.
  • عمر گواهی‌های پولی هم کوتاه شده است. طبق مصوبه انجمن مرورگرها و صادرکننده‌ها، از اسفند ۱۴۰۴ (مارس ۲۰۲۶) حداکثر اعتبار گواهی‌های عمومی ۲۰۰ روز است و در سال‌های بعد کوتاه‌تر هم می‌شود. یعنی گواهی «یک‌ساله» دیگر راه فرار نیست.
  • تاریخ انقضا را مانیتور کنید. یک هشدار ساده دو هفته قبل از انقضا، جلوی نمایش صفحه خطای امنیتی به مشتری را می‌گیرد.
  • اگر پشت CDN هستید، هم گواهی لبه CDN و هم گواهی سرور اصلی را بررسی کنید؛ حالت «فقط لبه رمزنگاری شود» امنیت کامل نیست.
  • ریدایرکت کامل به HTTPS و یکسان بودن نسخه با www و بدون www را از همان روز تحویل بخواهید.

مانیتورینگ؛ قبل از مشتری باخبر شوید

مانیتورینگ لازم نیست پیچیده باشد. چند بررسی ساده که پیام هشدار را به تلفن یا پیام‌رسان یک نفر مشخص بفرستد، از گزارش‌های پیچیده‌ای که کسی نگاهشان نمی‌کند مفیدتر است:

چه چیزیهر چند وقتچه وقت هشدار بدهد
باز شدن صفحه اصلی و یک صفحه مهم مثل فرم یا پرداختهر چند دقیقه، هم از داخل ایران هم از بیروندو بار پشت سر هم خطا یا جواب نگرفتن
تاریخ انقضای SSLروزانهدو هفته مانده به انقضا
فضای دیسک و حجم دیتابیسروزانهوقتی از حدود ۸۰ درصد گذشت
موفق بودن بکاپ شبانههر روزاگر بکاپ ساخته نشد یا حجمش ناگهان خیلی کم شد
زمان پاسخ سرورپیوستهاگر در ساعت شلوغ چند برابر حالت عادی شد
تمدید دامنهماهانهیک ماه مانده به انقضا

نکته ایرانی ماجرا این است که فقط از بیرون کشور مانیتور نکنید. سایتی که از اروپا سالم دیده می‌شود، ممکن است برای کاربر داخلی باز نشود و برعکس. این کارها معمولاً بخشی از پشتیبانی و نگهداری ماهانه سایت است و اگر قرارداد نگهداری ندارید، دست‌کم یک نفر را مسئول جواب دادن به هشدارها کنید.

Core Web Vitals به زبان کوتاه؛ سهم هاست کجاست؟

گوگل تجربه صفحه را با سه معیار می‌سنجد. هاست و CDN فقط روی بخشی از این عددها اثر دارند و بقیه به کد و طراحی برمی‌گردد:

معیارحد «خوب»سهم هاست و CDNسهم طراحی و کد
LCP (نمایش محتوای اصلی)تا ۲٫۵ ثانیهزیاد؛ زمان پاسخ سرور و تحویل تصویر اصلیحجم تصویر، فونت، CSS مسدودکننده
INP (پاسخ به کلیک و لمس)تا ۲۰۰ میلی‌ثانیهکمزیاد؛ جاوااسکریپت سنگین و افزونه‌های اضافه
CLS (جابه‌جایی چیدمان)تا ۰٫۱تقریباً صفرابعاد تصویر، بنر و فونت
TTFB (اولین بایت پاسخ؛ معیار کمکی)حدود ۰٫۸ ثانیه یا کمتراصلی؛ فاصله، قدرت سرور، کشکوئری دیتابیس و منطق سمت سرور

اگر LCP سایت شما شش ثانیه است، انتقال کورکورانه از هاست خارج به داخل یا اضافه کردن CDN معمولاً مشکل را حل نمی‌کند. اول بسنجید کجا گیر است. چک‌لیست کامل را در سئو فنی و Core Web Vitals ببینید و سرعت را روی موبایل، با چند اپراتور و در ساعت‌های مختلف تست کنید، نه فقط با وای‌فای دفتر.

وابستگی‌های خارجی پنهان؛ سایت روی هاست ایران هم ممکن است بخوابد

سایتی که روی سرور داخل است ولی برای باز شدن هر صفحه به چند سرویس خارجی سر می‌زند، در اختلال یا کند می‌شود یا نیمه‌کاره بالا می‌آید. قبل از تحویل پروژه، فهرست این وابستگی‌ها را بخواهید:

  • فونت‌ها و کتابخانه‌های جاوااسکریپت که از سرورهای خارجی بارگذاری می‌شوند
  • ابزار آمار، کپچا، چت آنلاین و پیکسل‌های تبلیغاتی
  • نقشه خارجی در صفحه تماس؛ نقشه‌های داخلی مثل نشان و بلد جایگزین در دسترس‌اند
  • ارسال ایمیل از سرویس خارجی، ورود با حساب گوگل، ذخیره فایل روی فضای ابری خارجی
  • در وردپرس: بررسی به‌روزرسانی افزونه و قالب از مخزن خارجی که پیشخوان را کند می‌کند

برای هر مورد مشخص کنید اگر در دسترس نبود سایت چه رفتاری دارد: صبر می‌کند و کند می‌شود، یا بی‌صدا از آن رد می‌شود. فونت و فایل‌های ثابت را روی سرور خودتان نگه دارید و سرویس‌های حیاتی را با معادل داخلی جایگزین کنید.

جایگزین داخلی برای وابستگی‌های رایج

وابستگی رایجمشکل در اختلالجایگزین پیشنهادی
فونت از سرور خارجیصفحه چند ثانیه منتظر می‌ماند یا متن دیر نمایش داده می‌شودفایل فونت روی سرور خود سایت
کتابخانه جاوااسکریپت از CDN خارجیدکمه‌ها، اسلایدر یا فرم کار نمی‌کندفایل کتابخانه داخل خود پروژه
کپچای خارجی روی فرمفرم ارسال نمی‌شود و لید از دست می‌رودکپچای ساده داخلی، فیلد مخفی ضداسپم یا محدودیت نرخ ارسال
نقشه خارجی در صفحه تماسبخش نقشه خالی می‌ماند یا صفحه کند می‌شودنقشه نشان یا بلد، یا تصویر ثابت نقشه با لینک مسیریابی
ورود با حساب گوگلکاربر نمی‌تواند وارد شودورود با شماره موبایل و کد یک‌بارمصرف؛ راهش را در اتصال پیامک و ورود با OTP نوشته‌ایم
ارسال ایمیل از سرویس خارجیرسید سفارش و فراموشی رمز نمی‌رسدپیامک برای پیام‌های حیاتی و سرویس ایمیل در دسترس برای بقیه
درگاه یا API خارجیپرداخت یا استعلام قطع می‌شوددرگاه داخلی؛ برای اتصال‌های دیگر طراحی API با زمان انتظار کوتاه و پیام خطای روشن

بکاپ را طوری بچینید که روز مبادا به کار بیاید

قاعده‌ای که در بیشتر تیم‌های فنی جا افتاده این است: سه نسخه از داده، روی دو نوع فضای مختلف، که دست‌کم یکی بیرون از همان ارائه‌دهنده باشد. برای سایت کسب‌وکار، شکل عملی‌اش این است:

چه چیزیهر چند وقتکجاچقدر نگه دارید
دیتابیس فروشگاه یا پنلروزانه؛ در فروش زیاد هر چند ساعتیک نسخه روی فضای جدا در همان ارائه‌دهنده و یک نسخه بیرون از آندست‌کم چند هفته، با چند نسخه قدیمی‌تر
فایل‌های آپلودی مثل تصویر محصول و مدارکروزانه یا هفتگی، بسته به حجم تغییرفضای ذخیره جدامتناسب با ارزش فایل‌ها
کد و تنظیمات سروربا هر تغییرمخزن کد به نام کسب‌وکارهمیشه
تست بازیابیهر سه ماه یک بارروی سرور آزمایشیگزارش کوتاه با تاریخ و مدت زمان بازیابی

اگر سایت شما قبلاً هک شده یا داده‌ای از دست داده‌اید، سراغ سایت هک شده؛ قدم‌های اول و چک‌لیست امنیت سایت بروید؛ بکاپ تمیز و قدیمی‌تر از زمان نفوذ، اولین چیزی است که آن روز لازم دارید.

معیارهایی که در پیشنهادهای میزبانی مقایسه کنید

به‌جای مقایسه گیگ رم و قیمت، این ستون‌ها را در جدول مقایسه بگذارید:

  1. محل دیتاسنتر و کاربر هدف: اکثر کاربران کجا هستند؟ داده حساس کجا باید بماند؟
  2. آپ‌تایم و جبران خسارت: عدد ۹۹٫۹٪ روی کاغذ کافی نیست؛ بپرسید قطعی چطور اندازه‌گیری و اطلاع‌رسانی می‌شود و جبرانش چیست.
  3. بکاپ: خودکار یا دستی؟ روزانه یا ساعتی؟ چند نسخه؟ روی همان سرور یا جای دیگر؟ بازیابی فایل و دیتابیس جدا تست شده؟
  4. امنیت پایه: فایروال، محافظت در برابر حمله‌های رایج، مدیریت دسترسی پنل و SSH، به‌روزرسانی سیستم، جداسازی پروژه‌ها.
  5. ارتقا در پیک: افزایش منابع چقدر طول می‌کشد؟ سقف ترافیک ماهانه و هزینه مازاد چیست؟
  6. مانیتورینگ: از قطعی باخبر می‌شوید یا مشتری اول متوجه می‌شود؟
  7. خروج از قفل فروشنده: اگر بخواهید جابه‌جا شوید، خروجی کامل فایل، دیتابیس و تنظیمات DNS چقدر ساده است؟
  8. پشتیبانی واقعی: برای فروشگاه، پاسخ‌گویی شب و تعطیلات حیاتی است؛ برای سایت معرفی کمتر.
  9. رفتار در اختلال بین‌الملل: شرکت میزبان در دی ۱۴۰۴ یا اختلال‌های قبلی چطور اطلاع‌رسانی و پشتیبانی کرد؟

همین معیارها برای انتخاب شرکت طراحی و قرارداد نگهداری هم به کار می‌آید؛ زیرساختی که مالک مشخص ندارد، زود رها می‌شود. برای مقایسه پیشنهادهای طراحی، مقایسه پیشنهاد طراحی سایت را ببینید.

اگر سایت فعلی‌تان کند است یا برای فروشگاه و پنل جدید بین هاست داخل و خارج، VPS و CDN مردد هستید، یک بریف نیم‌صفحه‌ای بفرستید: نوع پروژه، ترافیک تقریبی، محل مشتریان و وابستگی‌های خارجی فعلی. زیرساخت منطقی را با هم روشن می‌کنیم. ۰۹۹۱۵۶۱۵۹۴۶ | تلگرام | تماس

تست یک‌هفته‌ای قبل از قطعی کردن هاست یا CDN تازه

جدول ویژگی‌ها و عددهای تبلیغاتی چیز زیادی درباره رفتار سرویس با سایت شما نمی‌گویند. بهتر است قبل از قرارداد سالانه یا انتقال کامل، یک نسخه از سایت واقعی را روی سرویس تازه بالا بیاورید و این هفت مورد را امتحان کنید. نتیجه هر کدام را با تاریخ یادداشت کنید تا بعداً بتوانید با وضعیت فعلی مقایسه کنید:

روزچه چیزی را امتحان می‌کنیدقبول یعنی چه
۱زمان پاسخ اولیه سرور (همان چیزی که در ابزارها TTFB می‌نامند) از چند اینترنت داخلی، صبح و شبدر ساعت شلوغ هم از وضعیت فعلی بدتر نباشد
۲بازگردانی کامل یک بکاپ روی همین سرویسسایت با محتوا، کاربران و سفارش‌ها بالا بیاید و مدت آن مشخص باشد
۳صدور و تمدید آزمایشی SSL برای دامنه اصلی و www و زیردامنه‌هابدون دخالت دستی انجام شود و هشدار انقضا تنظیم شده باشد
۴انتشار یک تغییر و پاک کردن کش CDNتغییر در چند دقیقه برای همه دیده شود و سبد خرید و پنل کاربری کش نشده باشد
۵شبیه‌سازی قطع سرویس‌های خارجی (فونت، اسکریپت، نقشه، چت آنلاین)صفحه‌ها باز شوند و فرم و پرداخت کار کند، حتی اگر ظاهر کمی ساده‌تر شود
۶ثبت یک تیکت فنی واقعی در ساعت غیراداریجواب مشخص در زمانی که در قرارداد آمده، نه جواب کلی
۷یک آزمون بار سبک شبیه روز کمپین روی صفحه‌های پرترافیکخطای سرور بالا نرود و مصرف منابع از سقف پلن نزند

اگر سرویس اجازه دوره آزمایشی نمی‌دهد، کوتاه‌ترین دوره پرداخت را بگیرید و بعد از این هفته تصمیم بگیرید. برای خواندن درست عددهای سرعت، راهنمای Core Web Vitals و دلایل کندی سایت را ببینید.

پیشنهاد عملی بر اساس نوع پروژه

نوع پروژهمیزبانیCDNبکاپ و مراقبت
سایت معرفی شرکتی (۵ تا ۱۵ صفحه)، مخاطب داخلیهاست مدیریت‌شده معتبر یا VPS سبک داخل کشوراختیاری؛ اگر تصویر زیاد دارید CDN داخلیبکاپ روزانه، SSL با هشدار انقضا
فروشگاه اینترنتی یا ثبت‌نام دوره با کمپینVPS یا ابر داخلی با منابع مشخص و سقف ارتقای معلومCDN داخلی برای تصویر و فایل ثابتبکاپ پرتکرار دیتابیس، محیط آزمایشی جدا، مانیتورینگ آپ‌تایم
وب‌اپ، پنل مشتری، CRM یا سامانه نوبتسرویس‌های جدا (برنامه، دیتابیس، فایل) روی زیرساخت داخلیمعمولاً فقط برای فایل‌های ثابتبکاپ نسخه‌ای، لاگ، دسترسی نقش‌بندی‌شده، برنامه بازیابی
سایت صادراتی یا مخاطب عمدتاً خارجیهاست خارج نزدیک بازار هدفCDN جهانیحساب به نام شرکت، اعتبار پیش‌پرداخت، بکاپ خارج از همان ارائه‌دهنده
مخاطب ترکیبی داخل و خارجسرور اصلی کنار مخاطبی که بیشتر درآمد را می‌آوردمتناسب با همان مخاطب؛ مسیر طرف دیگر را جدا تست کنیدسناریوی اختلال بین‌الملل را از قبل مکتوب کنید

اگر هنوز درباره نوع سایت مطمئن نیستید، خدمات طراحی سایت پونوکد و برای پنل و سامانه اختصاصی سایت و وب‌اپ را ببینید.

هزینه میزبانی را چطور بخوانید؟

روی فاکتور معمولاً این ردیف‌ها را می‌بینید:

  • هزینه ماهانه یا سالانه سرور یا هاست
  • پهنای باند و ترافیک مازاد؛ در بعضی سرویس‌های داخلی ترافیک داخلی و بین‌الملل جدا حساب می‌شود
  • فضای بکاپ و ذخیره فایل
  • لایسنس کنترل پنل، فایروال یا مانیتورینگ
  • پشتیبانی مدیریت‌شده، اگر تیم فنی داخلی ندارید
  • CDN جداگانه یا داخل بسته
  • برای سرور خارج: کارمزد واسطه پرداخت و اثر نرخ ارز

قیمت را به ازای منابع و کیفیت واقعی مقایسه کنید. یک قانون سرانگشتی هم کمک می‌کند: کنار قیمت خرید، ساعت‌های احتمالی قطعی × ارزش سفارش‌هایی که در هر ساعت از دست می‌رود را هم بنویسید. برای خیلی از کسب‌وکارهای آنلاین کوچک و متوسط، ارتقای معقول هاست بازده سریع‌تری از بازطراحی ظاهری دارد. هزینه‌های سالانه بعد از تحویل را در هزینه نگهداری سایت و برآورد همکاری را در صفحه برآورد پونوکد ببینید.

هزینه سال اول زیرساخت؛ فقط اجاره ماهانه نیست

بیشتر کارفرماها قیمت پلن ماهانه را مقایسه می‌کنند و بعد در طول سال با هزینه‌های کوچک ولی تکراری روبه‌رو می‌شوند. اینجا عدد نمی‌دهیم، چون به سرویس و حجم کار بستگی دارد؛ ولی این سؤال‌ها را قبل از انتخاب بپرسید تا تصویر سال اول روشن شود:

قلم هزینهچه بپرسیدمعمولاً کجا جا می‌ماند
ترافیک و درخواست اضافه CDNسقف پلن چقدر است و بعد از آن به چه شکلی حساب می‌شود؟ماه کمپین یا وقتی تصویرها بهینه نشده‌اند
فضای نگهداری بکاپبکاپ چند روز نگه داشته می‌شود و نسخه دوم کجاست؟وقتی بکاپ فقط روی همان سرور است و بعد معلوم می‌شود فضای جدا هزینه دارد
لایسنس پنل مدیریت سرورلایسنس پنل جزو پلن است یا جدا حساب می‌شود؟سرور مجازی و ابری
ارتقای موقت منابعبرای چند روز کمپین می‌شود منابع را بالا برد و بعد برگرداند؟مناسبت‌ها و فروش ویژه
نگهداری و به‌روزرسانی سروربه‌روزرسانی سیستم و نرم‌افزارهای سرور با کیست؟ ساعتی حساب می‌شود؟سرور مجازی بدون مدیریت
مانیتورینگ و هشدارهشدار قطعی از داخل و خارج ایران جزو سرویس است؟معمولاً وقتی اولین قطعی را مشتری خبر می‌دهد
تمدید دامنه و SSLتمدید خودکار است؟ هزینه و تاریخش کجا ثبت شده؟دامنه‌هایی که با کارت یا حساب شخص دیگری تمدید می‌شوند

این اقلام را کنار هزینه پشتیبانی بگذارید تا بودجه واقعی دستتان بیاید. جزئیات بیشتر را در هزینه نگهداری سایت بعد از تحویل و پشتیبانی ماهانه سایت نوشته‌ایم.

اشتباه‌های رایج کارفرماها

ارزان‌ترین پلن برای فروشگاه. صرفه‌جویی ماهانه کوچک در برابر یک ساعت قطعی در اوج فروش، معامله بدی است.

هاست ایران با DNS خارجی. سرور داخل کشور است، اما اگر DNS دامنه روی سرویس خارجی باشد، در اختلال سایت برای کاربر داخلی باز نمی‌شود.

تست سرعت فقط با اینترنت دفتر. روی موبایل، با اپراتورهای مختلف و در ساعت‌های شلوغ بسنجید.

آزمایش روی سرور اصلی. نبود محیط آزمایشی جدا، از دلایل پرتکرار خرابی بعد از انتشار است.

فراموش کردن ایمیل و زیردامنه‌ها. گاهی سایت بالاست، اما ایمیل سازمانی یا زیردامنه API به‌خاطر تغییر نیم‌سرورها از کار افتاده است.

CDN به‌جای بهینه‌سازی. تصویر چندمگابایتی، کوئری سنگین و افزونه‌های زیاد را هیچ CDNای جبران نمی‌کند.

حساب هاست به نام طراح. اگر دسترسی اصلی فقط دست یک نفر خارج از سازمان باشد، روز اختلاف یا جابه‌جایی، سایت شما گروگان است.

بکاپی که هرگز بازیابی نشده. بکاپ تست‌نشده بکاپ نیست؛ امید است.

نداشتن برنامه روز اختلال. وقتی قطعی شروع شده، دیگر زمان پیدا کردن رمز پنل دامنه یا تصمیم درباره DNS نیست. این کارها را از قبل بنویسید و یک بار تمرین کنید.

کش کردن صفحه‌های شخصی. قانون کش کلی روی کل دامنه، گاهی سبد خرید یا حساب کاربری یک نفر را به نفر دیگر نشان می‌دهد. سبد، پرداخت، ورود و پیشخوان را صریحاً از کش بیرون بگذارید.

انتقال از هاست خارج به داخل بدون افت

اگر تصمیم به جابه‌جایی گرفتید، خود انتقال در صورت اجرای درست باعث افت رتبه نمی‌شود. ترتیب کار:

  1. یک یا دو روز قبل، TTL رکوردهای DNS را کم کنید تا تغییر سریع‌تر پخش شود.
  2. بکاپ کامل فایل و دیتابیس بگیرید و سایت را روی سرور جدید با یک آدرس آزمایشی بالا بیاورید.
  3. فرم‌ها، پرداخت، ورود کاربر، ارسال پیامک و ایمیل را روی نسخه جدید تست کنید و وابستگی‌های خارجی را همین‌جا جایگزین کنید.
  4. در ساعت کم‌ترافیک، آخرین تغییرات دیتابیس را منتقل و DNS را عوض کنید.
  5. سرور قدیمی را تا پایان پخش DNS (معمولاً چند ساعت تا ۴۸ ساعت) خاموش نکنید.
  6. SSL، ریدایرکت‌ها، robots.txt و نقشه سایت را چک کنید و چند روز خطاهای سرور را در سرچ کنسول زیر نظر بگیرید.

اگر انتقال همزمان با بازطراحی است، چک‌لیست ریدایرکت را از بازطراحی سایت بدون افت سئو بردارید.

شبکه توزیع محتوا و معماری جهانی سایت
CDN وقتی کمپین و دارایی ثابت دارید اختلاف محسوس می‌سازد

شاخص‌های روز ۷ و ۳۰ و ۹۰ بعد از راه‌اندازی یا انتقال

انتخاب هاست با امضای قرارداد تمام نمی‌شود. اگر سایت را تازه راه انداخته‌اید یا به سرویس دیگری برده‌اید، این شش شاخص را روز اول یادداشت کنید و در روز ۷ و ۳۰ و ۹۰ دوباره نگاه کنید:

شاخصروز ۷روز ۳۰روز ۹۰
دسترس‌پذیری از داخل و خارج ایرانگزارش مانیتورینگ بدون قطعی توضیح‌داده‌نشدهعلت هر قطعی ثبت شدهمقایسه با دوره قبل از انتقال
زمان پاسخ سرور در ساعت شلوغاز وضعیت قبل بدتر نشدهبعد از اولین کمپین یا اوج ترافیک بررسی شدهروند ثابت یا رو به بهبود
خطاهای سرور (۵xx) و صفحه‌های پیدانشدهخطاهای انتقال برطرف شدهگزارش سرچ کنسول بررسی شدهخطای تکراری باقی نمانده
بکاپبکاپ خودکار در حال اجراستیک بازگردانی آزمایشی انجام شدهبازگردانی دوباره و ثبت مدت آن
SSL و دامنهتاریخ انقضا در تقویم ثبت شدههشدار انقضا تست شدهتمدید خودکار حداقل یک بار درست کار کرده
کش و CDNصفحه‌های پویا کش نمی‌شوندسهم درخواست‌هایی که از کش جواب می‌گیرند دیده شدهقانون کش با صفحه‌های تازه به‌روز شده

اگر بعد از انتقال افت ورودی گوگل دیدید، اول خطاها و ریدایرکت‌ها را بررسی کنید؛ مراحلش در سئو فنی بعد از تحویل سایت آمده است.

بعد از راه‌اندازی، هر کار زیرساخت با چه کسی است؟

خیلی از قطعی‌ها از این شروع می‌شود که همه فکر می‌کردند کار با نفر دیگری است. یک جدول ساده بسازید و اسم آدم‌ها را بنویسید، نه اسم واحد یا شرکت:

کارهر چند وقتمسئول پیشنهادی
تمدید دامنه، هاست و SSLطبق تقویم، با یک ماه فاصله قبل از موعدیک نفر از خود کسب‌وکار، با نفر دوم جایگزین
بررسی بکاپ و بازگردانی آزمایشیماهانه یا هر فصلتیم فنی یا پشتیبان، با گزارش به شما
به‌روزرسانی سرور، افزونه‌ها و کتابخانه‌هاطبق برنامه پشتیبانیتیم فنی
رسیدگی به هشدار مانیتورینگهر بار که هشدار می‌آیدیک نفر مشخص با شماره در دسترس
تغییر رکوردهای DNSفقط با درخواست مکتوبتیم فنی، با اطلاع مدیر کسب‌وکار
پاک کردن کش بعد از انتشار و کمپینهر انتشار مهمکسی که محتوا یا قیمت را عوض می‌کند، با راهنمای کوتاه

اگر سایت هک یا از دسترس خارج شد، همین جدول نشان می‌دهد اولین تماس با کیست. قدم‌های روز حادثه را در سایت هک شده؛ چه کار کنیم ببینید.

چک‌لیست قبل از امضای قرارداد هاست یا تحویل پروژه

از تیم فنی یا آژانس بخواهید این‌ها را مکتوب تحویل بدهد:

  • دسترسی پنل هاست یا ابر به نام کسب‌وکار شما، نه فقط طراح
  • محل دقیق دیتاسنتر و نام ارائه‌دهنده
  • سیاست بکاپ، مدت نگهداری، محل نگهداری نسخه دوم و گزارش یک تست بازیابی
  • وضعیت SSL، روش تمدید و هشدار انقضا
  • نقشه DNS: دامنه، www، API، ایمیل و زیردامنه‌ها، و اینکه DNS روی کدام سرویس است
  • وضعیت CDN، قانون کش و روش پاک کردن کش بعد از انتشار
  • فهرست وابستگی‌های خارجی و رفتار سایت در صورت قطع هر کدام
  • مانیتورینگ و کانال اطلاع‌رسانی قطعی
  • روال ارتقای منابع در کمپین و مناسبت‌ها
  • مستند انتقال: اگر فردا شرکت عوض شد، قدم‌ها چیست؟
  • برنامه مکتوب روز اختلال: DNS، صفحه اطلاع‌رسانی، اسکریپت‌هایی که باید خاموش شوند و مسئول هر کار
  • جدول قانون کش: چه صفحه‌هایی کش می‌شوند، برای چه مدت، و چه صفحه‌هایی هرگز
  • مانیتورینگ از داخل ایران و از بیرون، با هشدار به یک نفر مشخص
  • تاریخ آخرین تست بازیابی بکاپ و مدت زمانی که طول کشید
  • نتیجه تست یک‌هفته‌ای سرویس تازه: سرعت از داخل ایران، بازگردانی، SSL، کش و پاسخ پشتیبانی
  • فهرست هزینه‌های سال اول زیرساخت، جدا از اجاره ماهانه
  • جدول مسئول هر کار بعد از راه‌اندازی و تقویم تمدیدها با نفر جایگزین

مالکیت دسترسی زیرساخت را به اندازه مالکیت سورس کد جدی بگیرید.

مطالب مرتبط

راهنماهای تازه مرتبط؛ آبان ۱۴۰۵

مشاوره پیش از تصمیم: اگر می‌خواهید همین موضوع را روی پروژه خودتان بسنجید، بازه هزینه را در صفحه قیمت‌ها ببینید و برای یک گفت‌وگوی کوتاه با ۰۹۹۱۵۶۱۵۹۴۶ تماس بگیرید، در تلگرام پیام بدهید یا فرم تماس را پر کنید.

سؤالات متداول

برای سایت کسب‌وکار در ایران هاست داخل بهتر است یا خارج؟

اگر بیشتر مشتریان داخل ایران‌اند و فروش، نوبت یا ثبت‌نام آنلاین دارید، هاست داخل معمولاً انتخاب امن‌تری است، چون در اختلال اینترنت بین‌الملل برای کاربر داخلی در دسترس می‌ماند و پرداختش ریالی است. برای مخاطب خارجی یا سایتی که تقریباً همه درآمدش از گوگل است، هاست خارج منطقی‌تر است.

آیا برای هر سایتی CDN لازم است؟

نه. اول هاست پایدار، SSL، بکاپ و بهینه‌سازی تصویر و کد را درست کنید. CDN وقتی ارزش دارد که تصویر و رسانه زیاد، کمپین تبلیغاتی یا کاربران پراکنده دارید. برای صفحه‌های پویا مثل سبد خرید و پنل کاربری اثر کمی دارد.

کلودفلر برای سایت ایرانی مناسب است؟

برای سایتی که روی هاست خارج است و مخاطب جهانی دارد، می‌تواند مفید باشد. برای سایت روی هاست ایران با مخاطب داخلی، مسیر را طولانی‌تر می‌کند و در اختلال دی ۱۴۰۴ سایت‌هایی که DNS‌شان روی کلودفلر بود برای بسیاری از کاربران داخلی باز نمی‌شدند. در این حالت CDN و DNS داخلی منطقی‌تر است.

هاست ایران به سئو ضرر می‌زند؟

در شرایط عادی نه؛ محل سرور به‌تنهایی عامل رتبه نیست و سرعت و پایداری مهم‌تر است. ریسک واقعی، قطع پهنای باند بین‌الملل دیتاسنترهاست که در آن مدت خزنده گوگل به سایت دسترسی ندارد. اگر درآمد شما عمدتاً از جستجوی گوگل است، این ریسک را در تصمیم وزن بدهید.

VPS ارزان کافی است؟

اگر مراقبت امنیتی، به‌روزرسانی و مانیتورینگ نداشته باشد، VPS ارزان می‌تواند از هاست اشتراکی خطرناک‌تر باشد. هزینه نگهداری را هم کنار قیمت سرور در بودجه ببینید یا سرویس مدیریت‌شده بگیرید.

گواهی SSL را چطور از قطع شدن در امان نگه داریم؟

تمدید خودکار را فعال کنید، اما برای تاریخ انقضا هشدار جدا بگذارید. گواهی‌های رایگان ۹۰ روزه‌اند و تمدیدشان به ارتباط بین‌الملل نیاز دارد؛ عمر گواهی‌های پولی هم از اواخر اسفند ۱۴۰۴ حداکثر ۲۰۰ روز است. در دوره‌های پرریسک، تمدید را زودتر از موعد انجام دهید.

انتقال سایت از هاست خارج به ایران رتبه را پایین می‌آورد؟

اگر آدرس صفحه‌ها عوض نشود، قطعی طولانی و خطای سرور پیش نیاید و DNS درست تغییر کند، خود جابه‌جایی باعث افت نمی‌شود. TTL را از قبل کم کنید، سرور قدیمی را تا پایان پخش DNS روشن نگه دارید و چند روز خطاها را زیر نظر بگیرید.

از کجا بفهمم هاست یا CDN تازه واقعاً بهتر از قبلی است؟

قبل از انتقال، زمان پاسخ سرور از چند اینترنت داخلی، تعداد قطعی‌ها و خطاهای سرور را یادداشت کنید. بعد از انتقال همین‌ها را در روز ۷ و ۳۰ و ۹۰ بسنجید. حس «سریع‌تر شده» کافی نیست؛ مقایسه با عدد خودتان قابل اتکاتر است.

اگر همکاری با طراح یا شرکت هاستینگ تمام شود، سایت چه می‌شود؟

اگر حساب‌های هاست، دامنه، DNS و CDN از اول به نام کسب‌وکار باشد و بکاپ جدا داشته باشید، فقط دسترسی طرف قبلی را قطع می‌کنید و سایت سر جایش می‌ماند. اگر حساب‌ها به نام او باشد، قبل از پایان همکاری انتقالشان را مکتوب کنید.

فروشگاه‌ساز ابری هم هاست جدا لازم دارد؟

نه؛ میزبانی جزو اشتراک فروشگاه‌ساز است. در عوض کنترل سرور، محل بکاپ و امکان انتقال کامل داده دست شما نیست؛ قبل از انتخاب بپرسید خروجی محصولات و سفارش‌ها به چه شکلی داده می‌شود.

جمع‌بندی

انتخاب هاست و CDN کار لوکس فنی نیست؛ بخشی از تجربه مشتری و ادامه فروش است. برای بیشتر کسب‌وکارهای ایرانی با مشتری داخلی، ترکیب منطقی این است: سرور اصلی داخل کشور با منابع مشخص، DNS و CDN داخلی در صورت نیاز، کمترین وابستگی به سرویس‌های خارجی، بکاپ نسخه‌ای بیرون از همان سرور با بازیابی تست‌شده، SSL با هشدار انقضا و مانیتورینگی که قبل از مشتری خبرتان کند. هاست خارج را وقتی انتخاب کنید که مخاطب یا درآمدتان واقعاً بیرون از ایران است، و آن وقت ریسک پرداخت ارزی و قطع مسیر بین‌الملل را هم آگاهانه بپذیرید. دسترسی‌ها و مستندات را به نام کسب‌وکار نگه دارید.

در پونوکد، هنگام تعریف پروژه سایت و نرم‌افزار اختصاصی، محل اجرا، بکاپ، CDN، وابستگی‌های خارجی و روال انتشار را بخشی از طراحی معماری می‌بینیم؛ چون سایتی که ظاهرش تحویل شده ولی زیرساختش قابل اتکا نیست، نیمه‌کاره است.


بررسی زیرساخت سایت شما

سه چیز را بفرستید: نوع سایت و پیک ترافیک، محل اصلی مشتریان، و وضعیت فعلی هاست و DNS. با همین سه جواب، در یک جلسه کوتاه می‌گوییم چه سطحی از میزبانی و CDN واقعاً لازم دارید و کدام وابستگی‌ها در اختلال دردسر می‌شوند.

اگر به وبلاگ‌های حوزه تکنولوژی روز دنیا علاقه‌مندید، می‌توانید به وبسایت شخصی من هم سر بزنید: ramineslami.ir/blogs

ارسال این مقاله

ر

رامین اسلامی

نویسنده وبلاگ پونوکد؛ درباره طراحی سایت و نرم‌افزار برای کسب‌وکار می‌نویسد.

مقاله‌های مرتبط

مشاوره رایگان · برآورد کتبی محدوده کار

تماس مستقیم — 09915615946
هاست و CDN برای سایت کسب‌وکار در ایران؛ داخل یا خارج، SSL و سرعت | پونوکد